ผศ.นพ.ชินณุวัฒน์ สงวนเสริมศรี

กุมารแพทย์เฉพาะทางโรคระบบประสาท

รหัสเอกสาร PI-IMC-200-R-00

อนุมัติวันที่ 27 สิงหาคม 2563

        ภาวะไข้หลังการรับวัคซีน ถือว่าเป็นปัญหาที่คุณพ่อคุณแม่หรือผู้ปกครองมีความกังวลใจทุกครั้งที่นำบุตรหลานมารับวัคซีน ซึ่งวัคซีนเกือบทุกชนิดสามารถทำให้เกิดไข้ได้ โดยไข้มักจะเกิดขึ้นในระยะเวลา 12 ชั่วโมงหลังได้รับวัคซีน หรืออาจมีอาการนานถึง 2-3 สัปดาห์ ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับชนิดของวัคซีนและการตอบสนองของร่างกายของเด็กต่อวัคซีนที่ได้รับด้วย

ทำอย่างไรเมื่อเกิดไข้หลังได้รับวัคซีน

        เมื่อเด็กมีไข้ภายหลังได้รับวัคซีน ส่วนใหญ่จะรักษาจะเน้นการรักษาแบบการประคับประคองตามอาการ เช่น การเช็ดตัวลดไข้ และการรับประทานยาลดไข้ โดยอาการไข้จากวัคซีนนั้น เด็กส่วนใหญ่จะสามารถรับประทานได้ปกติ เล่นได้ดี และร่าเริง แต่หากไข้สูงมากกว่า 39 องศาเซลเซียส ในเด็กอายุมากกว่า 3 เดือน แพทย์มักแนะนำให้ใช้ยาในกลุ่มพาราเซตามอล เนื่องจากสามารถลดไข้ได้ดี และอาการไข้จะเป็นเพียง 1-2 วันเท่านั้น

        สำหรับเด็กที่อายุเกิน 6 เดือน และมีไข้ค่อนข้างสูง สามารถเลือกใช้ยาในกลุ่มไอบูโพรเฟน (Ibuprofen) ซึ่งสามารถลดไข้สูงได้ดี อย่างไรก็ตาม หากเด็กมีไข้สูงเป็นเวลานานหรือเด็กที่อายุน้อยกว่า 3 เดือน ซึ่งมีข้อจำกัดในการใช้ยาลดไข้ รวมทั้งเด็กมีอาการซึมหรืองอแงมากกว่าปกติ ควรนำเด็กมาพบแพทย์เพี่อประเมินภาวะไข้อีกครั้ง

วัคซีนที่ทำให้เกิดไข้

        วัคซีนเกือบทุกชนิดสามารถทำให้เกิดไข้ได้ รวมทั้งอาจมีวัคซีนบางชนิดที่ทำให้เกิดไข้สูง เช่น วัคซีนโรคสุกใส สามารถทำให้เกิดไข้ได้ภายหลังจากที่รับวัคซีนไปประมาณ 1-2 วัน และอาจมีไข้สูงได้ ซึ่งพบได้ประมาณ 20 % ของผู้ที่รับวัคซีน ส่วนวัคซีนที่ทำให้เกิดไข้สูงอีกชนิดหนึ่ง คือ วัคซีนหัด หัดเยอรมัน และคางทูม ซึ่งเป็นวัคซีนที่ทำให้เกิดไข้สูงได้เช่นกัน โดยไข้มักเกิดขึ้นหลังจากรับวัคซีนประมาณ 12 ชั่วโมง ถึง 1-2 สัปดาห์ แต่ไข้จะมีอาการประมาณ 1-2 วัน

        สำหรับวัคซีนอื่นๆ เช่น วัคซีนไข้หวัดใหญ่ วัคซีนป้องกันปอดอักเสบ หรือวัคซีนป้องกันไข้สมองอักเสบ ก็สามารถทำให้เกิดไข้ได้ แต่พบได้น้อย

ภาวะชักหลังจากมีไข้สูง

        ภายหลังจากที่มีไข้สูง สิ่งที่น่ากังวลอีกเรื่องหนึ่ง คือ อาการชัก ซึ่งมักพบร่วมกับอาการไข้สูงมาก หรือเด็กที่มีประวัติไข้แล้วชักมาก่อน แต่อุบัติ-การณ์ในการเกิดภาวะชักจากไข้หลังรับวัคซีนนั้นถือว่าพบน้อยมาก คือ ในเด็กที่รับวัคซีน 1 แสนราย จะมีเด็กที่มีอาการจากไข้เพียง 30 รายเท่านั้น ภาวะชักจากไข้ภายหลังจากที่ได้รับวัคซีนนั้น จากการศึกษาพบว่าไม่สัมพันธ์กับอายุที่ได้รับวัคซีน หรือจำนวนวัคซีนที่ได้รับในแต่ละครั้ง แต่ขึ้นกับการตอบสนองของร่างกายเด็กต่อวัคซีนที่ได้รับ ดังนั้น จึงแนะนำให้ผู้ปกครองพาเด็กมารับวัคซีนตามช่วงอายุที่เหมาะสม ซึ่งข้อปฏิบัตินี้ถือเป็นมาตรฐานสากลที่ได้รับการยอมรับ เพื่อให้ลูกน้อยปลอดภัยและห่างไกลจากโรค