ทีมเวชศาสตร์ฟื้นฟู ศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

รหัสเอกสาร PI-RH-014-R-00

อนุมัติวันที่ 13 กันยายน 2567

     มือ เป็นอวัยวะสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการทำกิจกรรมต่างๆในชีวิต เช่น การทำกิจวัตรประจำวันของตนเอง การทำอาหาร การขับรถ หรือการหวีผม  รวมไปถึงการประกอบอาชีพ เป็นต้น ซึ่งการทำกิจกรรมเหล่านี้ล้วนต้องอาศัยความสามารถในการหยิบจับวัตถุ ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ ความคล่องแคล่ว การรับความรู้สึกจากมือ และการทำงานประสานกันอย่างมีประสิทธิภาพของมือและนิ้วมือ ดังนั้นการบริหารมือและนิ้วมือจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการส่งเสริมการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวันให้มีประสิทธิภาพ

วัตถุประสงค์ของการบริหารมือและนิ้วมือ

1.     เพิ่มความแข็งแรงของมือและนิ้วมือ

2.     เพิ่มหรือคงช่วงการเคลื่อนไหวของมือและนิ้วมือ

3.     ฝึกทักษะการใช้มือและนิ้วมือในการทำกิจกรรมต่างๆ

ท่าบริหารมือและนิ้วมือ (ทำท่าละ 10 ครั้ง)

1. กำ-แบมือ

2. กาง-หุบนิ้วมือ

3.  งอนิ้วหัวแม่มือ แตะนิ้วชี้/นิ้วกลาง/นิ้วนาง/นิ้วก้อย สลับกันทีละนิ้ว

4. กำมือแล้วเหยียดนิ้วหัวแม่มือ/นิ้วชี้/นิ้วกลาง/นิ้วนาง/นิ้วก้อย สลับกันทีละนิ้ว

5. ชูนิ้วนับเลข 1-5

6. แบมือ-งอข้อนิ้วที่อยู่ตรงกลาง-กำมือหลวมๆ-กำมือในลักษณะนิ้วเหยียดกับฝ่ามือ

การเพิ่มกำลังกล้ามเนื้อมือและนิ้วมือ (ทำท่าละ 10 ครั้ง) 

โดยท่านสามารถใช้อุปกรณ์ที่มีอยู่ที่บ้านได้ เช่น บอลยาง ตัวหนีบผ้า หรือดินน้ำมัน เป็นต้น

1. บีบบอลยางให้แน่นที่สุดจากนั้นคลายมือ

2. บีบตัวหนีบผ้าด้วยนิ้วแต่ละนิ้วสลับกัน

การเพิ่มความคล่องแคล่วของมือและนิ้วมือ

     การใช้มือในการทำกิจกรรมต่างๆนอกจากจะต้องมีความแข็งแรงมากพอที่จะสามารถหยิบจับอุปกรณได้แล้ว ยังจำเป็นต้องมีความคล่องแคล่วในการใช้นิ้ว และความเร็วในการเคลื่อนไหวของนิ้วร่วมด้วย ยกตัวอย่างกิจกรรมเพื่อเพิ่มความคล่องแคล่วของมือ เช่น

1.    กิจกรรมแยกเหรียญ : กำเหรียญบาท ห้าบาท และสิบบาทไว้ในฝ่ามือ จากนั้นค่อยๆใช้นิ้วเคลื่อนเหรียญมาที่ปลายนิ้ว และหยอดเหรียญใส่ลงในภาชนะและแยกชนิดของเหรียญ

2.    กิจกรรมเพิ่มความคล่องแคล่วด้วยตะเกียบ : ใช้ตะเกียบคีบลูกปัด ถั่ว หรือมักกะโรนีแห้งทีละชิ้น แยกใส่ภาชนะ

3.    กิจกรรมหมุนแก้ว : ใช้แก้วพลาสติกวางคว่ำลงบนโต๊ะ จากนั้นใช้มือข้างที่มีปัญหาเพียงข้างเดียวในการพลิกแก้วหงายขึ้น

4.    กิจกรรมเพิ่มความคล่องแคล่วด้วยปากกา 

4.1 หยิบปากกาที่วางอยู่บนโต๊ะเอาไปใส่ไว้ในกล่องทรงกระบอกแนวตั้งโดยใช้มือข้างที่มีปัญหาเพียงข้างเดียว

4.2 จับปากกาคล้ายกับตอนเขียนหนังสือ(ปลายปากกาด้านล่าง) จากนั้นใช้นิ้วหมุนกลับด้านให้ปลายปากกาเปลี่ยนไปอยู่ด้านบน

5.    กิจกรรมปั้นดินน้ำมัน : ปั้นดินน้ำมันเป็นทรงกลมเล็กๆ ด้วยปลายนิ้วชี้-นิ้วหัวแม่มือ, นิ้วกลาง-นิ้วหัวแม่มือ, นิ้วนาง-นิ้วหัวแม่มือ และนิ้วก้อย-นิ้วหัวแม่มือ สลับกับทีละนิ้ว

อ้างอิง

Svensson, E. (ม.ป.ป.). Hand function in children and in persons with neurological disorders. DiVA-portal. https://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:212684/FULLTEXT02

Stein, A., & Franko, O. (ม.ป.ป.). Six Pack Finger Exercises. EastBatHand Medical Center. 

https://ebhmc.com/wp-content/uploads/2016/07/EBHMC-Finger-6-Pack.pdf