ความรู้จากแพทย์ศรีพัฒน์

การตรวจหาเชื้อแบคทีเรียในกระเพาะอาหาร


อ.นพ.นิพพิชฌน์ พรหมมี

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญระบบทางดินอาหารและโรคตับ

รหัสเอกสาร PI-IMC-339-R-00

อนุมัติวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2564 


        เชื้อเฮลิโคแบคเตอร์ ไพโลไร หรือย่อว่า เอชไพโล ไร (Helicobacter pylori หรือย่อว่า H. pylori) เป็นเชื้อแบคทีเรียชนิดหนึ่ง ซึ่งการติดต่อเกิดขึ้นระหว่างคนสู่คน เมื่อเชื้อเข้าสู่ร่างกายแล้ว จะไปอาศัยอยู่ในกระเพาะอาหาร และทำให้กระเพาะอาหารอักเสบ รวมทั้งเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งกระเพาะอาหารด้วย

 

เชื้อเฮลิโคแบคเตอร์ โพโลไร ทำให้เกิดโรคได้อย่างไร

        เชื้อแบคทีเรียเฮลิโคแบคเตอร์ โพโลไร Helicobacter pylori ( H. pylori ) ในกระเพาะอาหาร เกิดจากการที่คนรับประทานอาหารที่มีเชื้อแบคทีเรียนี้เข้าไป โดยเชื้อจะเข้าสู่กระเพาะอาหาร และเข้าไปอยู่ในชั้นเยื่อเมือก (Mucous) ที่เคลือบอยู่บนเยื่อบุผิวของกระเพาะอาหาร รวมทั้งเข้าไปเกาะอยู่กับเซลล์เยื่อบุผิว ซึ่งในผู้ที่ติดเชื้อจะมีการอักเสบของเซลล์เยื่อบุกระเพาะอาหารและการอักเสบจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับปริมาณของเชื้อ และชนิดย่อยของเชื้อ โดยผู้ป่วยบางรายอาจเกิดแผลในกระเพาะ อาหาร หรือแผลในลำไส้เล็กส่วนต้น ที่เรียกว่า แผลเปบติค หรือกลายเป็นมะเร็งกระเพาะอาหารได้

 

อาการ

        ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะมีอาการคล้ายโรคกระเพาะอาหาร เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง แน่นท้อง จุกเสียดลิ้นปี่ ท้องอืด อาหารไม่ย่อย เมื่ออาการอักเสบรุนแรงขึ้น อาจเกิดแผลในกระเพาะอาหารหรือแผลในลำไส้เล็กส่วนต้น (แผลเปบติก) รวมทั้งอาจมีถ่ายอุจจาระเป็นสีดำ อุจจาระเป็นเลือด โดยอาจสังเกตว่าผู้ป่วยจะมีอาการของกระเพาะอาหารอักเสบเรื้อรัง และรุนแรงขึ้น และอาจมีอาการเบื่ออาหารและน้ำหนักลด

 

ผู้ใดควรได้รับการตรวจ

-          ผู้ที่ปวดท้อง อาหารไม่ย่อย จุก แน่นท้อง คล้ายอาการของโรคกระเพาะอาหาร

-          ผู้เป็นโรคแผลเปปติก (Peptic ulcer) หรือผู้ป่วยที่มีรอยถลอกในกระเพาะอาหาร (Gastric erosions)

-          ผู้ที่ใช้ยา NSAIDs/แอสไพริน (ASA) ระยะยาว ร่วมกับมีประวัติโรคแผลเปปติก หรือมีปัจจัยเสี่ยง หลายอย่างของการเกิดเลือดออกในทางเดินอาหาร ส่วนบน

-          ผู้เป็นมะเร็งต่อมน้ำเหลืองชนิด Marginal zone Bcell lymphoma (MALT lymphoma)

-          ผู้ที่มีอาการปวดท้องหรือไม่สบายท้อง (Dyspeptic) และไม่ตอบสนองต่อยาต้านการหลั่งกรด (Antisecretory drug)

-          ผู้ที่มีญาติสายตรงเป็นมะเร็งกระเพาะอาหาร

-          ผู้ที่เป็นมะเร็งกระเพาะอาหาร


Urea breath test คืออะไร

        Urea breath test คือ การตรวจหาเชื้อแบคทีเรียโดยการตรวจสอบจากลมหายใจ ซึ่งทำได้โดยการเป่าลมใส่ในอุปกรณ์ที่มีลักษณะเป็นถุงเล็กๆ จำนวน 2 ถุง โดยไม่ต้องส่องกล้อง ใช้ระยะเวลาในการตรวจ 20 นาที และระยะเวลาวิเคราะห์ผลประมาณ 30 นาที โดยใช้หลักการวัดปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์ (13 Co2) ที่เกิดจากปฏิกิริยาของเชื้อแบคทีเรีย H.pylori ที่มีเอนไซม์ Urease เข้าสู่กระแสเลือดถูกขับมาที่ปอด และขับออกสู่ภายนอกโดยลมหายใจ ใช้หลักการ IR Spectrophotometer ซึ่งเป็นเทคนิคที่นิยมใช้ในการวิเคราะห์ตรวจสอบเกี่ยวกับโมเลกุลของสาร ที่มีความแม่นยำสูง

 

ข้อมูลอ้างอิง

ทนพญ.วราภรณ์ ฟักโพธิ์ (พ.ศ.2561). การทดสอบเพื่อวินิจฉัยการติดเชื้อ Helicobacter pylori จากเลือด. วารสารงานห้องปฏิบัติการเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ. แหล่งข้อมูล https://www.hospital.tu.ac.th/lab/PDF/THAM-LAB%2012.pdf . ค้นเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2563.