อ.นพ.ธรรมพจน์ จีรากรภาสวัฒน์
สูตินรีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านมะเร็งนรีเวช
รหัสเอกสาร PI-IMC-337-R-00
อนุมัติวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2564
ในสตรีที่มีผลตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกผิดปกติ แพทย์อาจพิจารณาตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติมด้วยการส่องกล้องคอลโปสโคปี (COLPOSCOPY ) เพื่อตรวจหารอยโรคระยะก่อนเป็นมะเร็งปากมดลูก หากตรวจพบอย่างรวดเร็วตั้งแต่แรก มีโอกาสรักษาให้หายได้ ถ้าได้รับการรักษาและการตรวจติดตามที่เหมาะสม
การตรวจด้วยกล้องขยายทางช่องคลอด COLPOSCOPY คืออะไร
การตรวจด้วยคอลโปสโคปี (COLPOSCOPY) คือ การตรวจเนื้อเยื่อบุผิวของปากมดลูก ช่องคลอด ปากช่องคลอด และทวารหนัก ด้วยกล้องขยายส่องสว่าง หลังจากทาหรือชโลมด้วยน้ำยาเฉพาะ เพื่อตรวจหาความผิดปกติที่เกี่ยวข้องกับมะเร็ง หรือเพื่อตรวจยืนยันความปกติของเนื้อเยื่อบุผิว หัตถการที่อาจจะทำร่วมกับการตรวจ คือ การตัดเนื้อเยื่อเป้าหมายออกตรวจ จากบริเวณที่ตรวจพบว่ามีความผิดปกติรุนแรง
ข้อบ่งชี้ในการตรวจด้วยคอลโปสโคปี
- ผลการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วย Pap smear ผิดปกติ ซึ่งเป็นข้อบ่งชี้ให้ทำการตรวจมากที่สุด
- ปากมดลูกมีลักษณะผิดปกติ เช่น มีแผล หรือก้อนเนื้อ จากการตรวจด้วยตาเปล่า
- เลือดออกผิดปกติระหว่างรอบเดือน หรือเลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์ หรือตกขาวเป็นระยะเวลานาน เพื่อวินิจฉัยแยกโรคมะเร็ง
- รอยโรคน่าสงสัยบริเวณช่องคลอดและปากช่องคลอด จากการตรวจด้วยตาเปล่า
- การติดเชื้อในกลุ่มความเสี่ยงสูงต่อการเป็นมะเร็งปากมดลูก
( High-risk HPV) เช่น ผลการตรวจ HPV DNA testing
ให้ผลบวก 2 ครั้ง จากการตรวจห่างกัน 12
เดือน
- ผลการตรวจด้วยน้ำส้มสายชู (Visual inspection with acetic acid, VIA) พบฝ้าขาวหรือผิดปกติ
- การตรวจติดตามผลหลังการรักษารอยโรคที่ปากมดลูกในระยะก่อนเป็นมะเร็ง (CIN) ด้วยการรักษาเฉพาะที่
เช่น การจี้ด้วยความเย็น และการตัดด้วยห่วงไฟฟ้า ฯลฯ
- คู่นอนเป็นเนื้องอกหรือหูดหงอนไก่ที่อวัยวะเพศส่วนล่าง
การตรวจคอลโปสโคปี ไม่ควรตรวจในกรณีใด
- สตรีที่กำลังมีเลือดประจำเดือนออกมาก
- ปากมดลูก ช่องคลอด หรือปากช่องคลอดอักเสบแบบเฉียบพลันหรือรุนแรง ควรตรวจหาสาเหตุและรักษาให้หายก่อนเพราะการตรวจและการตัดชิ้นเนื้ออาจทำให้ตกเลือด เจ็บปวด และไม่ให้ความร่วมมือในการตรวจ นอกจากนี้การอักเสบอาจทำให้ความแม่นยำของการตรวจลดลง
- สตรีที่รับประทานยาต้านการแข็งตัวของเลือดอาจจะต้องหยุดยาหลายวันก่อนทำ Cervical biopsy หรือ Endocervical curettage
- ในสตรีตั้งครรภ์
สามารถตรวจได้ แต่ไม่ควรตัดชิ้นเนื้อ (Biopsy)
เตรียมตัวอย่างไรก่อนไปตรวจ
- ผู้ป่วยควรรับฟังคำแนะนำให้เข้าใจ
เพื่อคลายความวิตกกังวล
- ในการตรวจจะมีการชโลมปากมดลูกด้วยสารละลายกรดอะเซติกหรือน้ำส้มสายชู
ซึ่งอาจทำให้มีอาการระคายเคืองเล็กน้อยในช่องคลอด
-ในบางราย แพทย์อาจพิจารณาตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจ
(Biopsy) อาจทำให้มีอาการปวดตึงเล็กน้อย หรือการขูดคอมดลูกอาจทำให้มีอาการปวดคล้ายการปวดประจำเดือนช่วงสั้นๆ
- ไม่ควรตรวจในช่วงมีรอบเดือน
เพราะจะทำให้มองเห็นไม่ชัดและอาจมีเลือดออกมาบดบังการตรวจได้
- งดการการสอดยา
การสวนล้างช่องคลอด และการมีเพศสัมพันธ์ก่อนการตรวจ 1
วัน
คำแนะนำหลังการตรวจ
- สามารถดึงผ้ากอซที่ใส่ไว้ในช่องคลอดออกหลังการตรวจประมาณ
3 ชั่วโมง สังเกตเลือดออกทางช่องคลอด
- ภายหลังการตัดเนื้อออกตรวจอาจจะมีเลือดออกมาเล็กน้อยได้ประมาณ
1 – 3 วัน
ถ้ามีเลือดออกมากผิดปกติให้กลับมาที่โรงพยาบาลทันทีเพื่อตรวจหาสาเหตุและทำการห้ามเลือด
- งดการมีเพศสัมพันธ์ประมาณ 2
สัปดาห์เพื่อป้องกันการตกเลือดและการติดเชื้อ
- ไม่ควรสวนล้างหรือใส่ผ้าอนามัยชนิดสอดในช่องคลอด
ในช่วง 7 วันแรกหลังการตรวจ
- มาพบแพทย์ตามนัดเพื่อฟังผลการตรวจชิ้นเนื้อ
และนำไปวางแผนการรักษาต่อไป
เอกสารอ้างอิง
ศ.นพ.จตุพล ศรีสมบูรณ์. (2010) Basic COLPOSCOPY. ภาควิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ . แหล่งข้อมูล : https://w1.med.cmu.ac.th/obgyn/index.php?option=com_content&view=article&id=370:basic-colposcopy&catid=40&Itemid=482. ค้นเมื่อวันที่ 4 มกราคม 2564 .