ความรู้จากแพทย์ศรีพัฒน์

เอ็นไขว้หน้าฉีกขาด


ผศ.นพ.ประสิทธิ์ วงศ์ตรีรัตนชัย

แพทย์กระดูกและข้อด้านเวชศาสต์การกีฬาและอุบัติเหตุ

รหัสเอกสาร PI-IMC-333-R-00

อนุมัติวันที่ 28 มกราคม 2564

 

        เอ็นไขว้หน้า (Anterior Cruciate Ligament หรือ ACL) มีหน้าที่หลักเพื่อป้องกันไม่ให้กระดูกหน้าแข้งเลื่อนออกไปข้างหน้ามากเกินไปในขณะใช้งาน ช่วยให้ความมั่นคงของเข่าในการบิดหรือหมุนข้อเข่า และช่วยควบคุมการทรงตัวของข้อเข่า

 

สาเหตุของเอ็นไขว้หน้าฉีกขาด

        สาเหตุของภาวะเอ็นไขว้หน้าฉีกขาด เป็นภาวะการบาดเจ็บที่มีสาเหตุส่วนใหญ่มาจากการเล่นกีฬา ทั้งกีฬาที่ต้องมีการปะทะ กระโดด หรือเคลื่อนไหวร่างกายในลักษณะหมุนหรือบิดตัว เช่น ฟุตบอล บาสเกตบอล รักบี้ เทนนิส แบดมินตัน ยิมนาสติก เป็นต้น รวมทั้งอาจเกิดจากอุบัติเหตุหรือกิจกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น ตกบันได อุบัติเหตุ เดินสะดุด การวิ่งด้วยความเร็วแล้วหยุดกะทันหัน การกระโดดลงพื้น การวิ่งซิกแซกหรือเปลี่ยนทิศทางกะทันหัน

 

ความรุนแรงของการฉีกขาด แบ่งได้เป็น 3 ระดับ

1. มีการฉีกขาดภายในเนื้อเยื่อของเอ็น แต่เอ็นยังไม่ยึดหรือขาดให้เห็นชัดเจน

2. เอ็นฉีกขาดบางส่วน

3. เอ็นฉีกขาดแยกออกจากกันทั้งหมด

 

อาการเป็นอย่างไรเมื่อเอ็นไขว้หน้าเข่าขาด

        ผู้ป่วยจะรู้สึกเจ็บ เข่าบวม ขยับเข่าลำบาก เดินแล้วขัด ซึ่งหากหลังการบาดเจ็บหรืออุบัติเหตุภายใน 1-2 ชั่วโมง เข่าบวมมากและมีอาการปวดมากขึ้น ปวดอย่างรุนแรง ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุและได้รับการรักษาที่ถูกต้องต่อไป สำหรับคนที่มีอาการรุนแรง จะรู้สึกเหมือนเข่าหลวมไม่เข้าที่

 

การรักษา

        ในส่วนของการรักษา แพทย์อาจแนะนำให้รับประทานยา ทำกายภาพบำบัด ใส่อุปกรณ์พยุงเข่า รวมถึงการผ่าตัด ซึ่งมีทั้งการผ่าตัดแบบเปิดและการผ่าตัดผ่านกล้อง ทั้งนี้ แพทย์จะเป็นผู้พิจารณาและให้คำแนะนำที่เหมาะสมสำหรับการรักษาผู้ป่วยแต่ละราย

 

การผ่าตัดเอ็นไขว้หน้าด้วยวิธีส่องกล้อง

        เป็นการผ่าตัดรูปแบบใหม่ ที่ทำให้มีแผลผ่าตัดเล็กลง และผู้ป่วยฟื้นตัวเร็วขึ้น โดยการผ่าตัดใช้กล้องวีดีโอขนาดเล็กสอดเข้าไปในข้อและต่อสัญญาณเข้ากับจอภาพ ทำให้เห็นส่วนต่างๆ ภายในข้อได้อย่างชัดเจนว่ามีพยาธิสภาพร่วมด้วยหรือไม่ เช่น หมอนรองข้อเข่า เอ็นไขว้หลัง กระดูกอ่อนผิวข้อ เป็นต้น ซึ่งสามารถทำการรักษาไปพร้อมกันได้

        การผ่าตัดเอ็นไขว้หน้าจะเป็นการนำเอ็นจากส่วนอื่นของร่างกายมาทดแทน เช่น เอ็นสะบ้า เอ็นแฮมสตริง เป็นต้น โดยเจาะกระดูกแข้งและกระดูกต้นขาในตำแหน่งจุดเกาะของเอ็นไขว้หน้า แล้วจึงร้อยเอ็นทดแทนเข้าไปตามช่องที่เจาะไว้ จากนั้นจะใช้อุปกรณ์ที่เหมาะสมในการยึดตรึงเอ็น ซึ่งบาดแผลจะมีขนาดเล็ก 0.5 เซนติเมตร ประมาณ 1-2 แผล ที่เกิดจากการใส่กล้องและเครื่องมือผ่าตัด โดยความเจ็บปวดหลังผ่าตัดจะน้อยกว่าการผ่าตัดแบบเปิด และใช้เวลาในการฟื้นฟูสภาพก่อนจะกลับไปเล่นกีฬาประมาณ 6 – 9 เดือน

            

 

ข้อมูลอ้างอิง


- ผศ.นพ.ประสิทธิ์ วงศ์ตรีรัตนชัย . วีดีโอเรื่องผ่าตัดหัวเข่าผ่านการส่องกล้อง "เอ็นไขว้หน้าข้อเข่าฉีกขาด . ศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ . แหล่งข้อมูล : https://www.youtube.com/watch?v=ee4VSWh3V3s . ค้นวันที่ 20 ตุลาคม 2563.


- วรรษพร สุขสม . Anterior cruciate ligament (ACL) injury (การบาดเจ็บของเอ็นไขว้หน้าข้อเข่า) . ศูนย์ฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทยภ์าคใต้ ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิกส์และกายภาพบำบัด คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. แหล่งข้อมูล : file:///C:/Users/Kanittha_MPR/Downloads/acl-injury-jan-60%20(1).pdf . ค้นวันที่ 20 ตุลาคม 2563.


- รศ.นพ. พิสิฏฐ์  เลิศวานิช. (2017) . เอ็นไขว้หน้าของข้อเข่าขาด . ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิคส์และกายภาพบำบัด คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล. แหล่งข้อมูล : https://www.si.mahidol.ac.th/th/healthdetail.asp?aid=1237 . ค้นวันที่ 20 ตุลาคม 2563.