ความรู้จากแพทย์ศรีพัฒน์

ภาวะกระจกตาอักเสบติดเชื้อ



ผศ.พญ.เหมือนพลอย นิภารักษ์

จักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านกระจกตาและการผ่าตัดแก้ไขสายตา

รหัสเอกสาร PI-IMC-271-R-01

อนุมัติวันที่ 12 ตุลาคม 2566

        กระจกตาเป็นเนื้อเยื่อใสโปร่งแสงด้านหน้าของลูกตา ซึ่งนอกจากจะทําหน้าที่ปกป้องดวงตาแล้ว ยังทําหน้าที่หักเหแสง นอกจากนี้กระจกตายังเป็นหนึ่งในเนื้อเยื่อที่มีเส้นประสาทมาเลี้ยงมากที่สุดในร่างกาย ดังนั้น การบาดเจ็บหรือพยาธิสภาพบริเวณกระจกตา จึงทําให้เกิดอาการเจ็บปวดอย่างมาก มีน้ำตาไหลและสู้แสงไม่ได้

 

ภาวะกระจกตาอักเสบติดเชื้อคืออะไร

        ภาวะกระจกตาอักเสบติดเชื้อ (Infectious keratitis) คือ ภาวะที่กระจกตามีการอักเสบจากการติดเชื้อ จัดเป็นสาเหตุสำคัญของการสูญเสียการมองเห็น เนื่องจากการอักเสบจะนําไปสู่กระบวนการเกิดแผลเป็น ทําให้กระจกตาผิดรูปร่างและขุ่นขาว จึงไม่สามารถหักเหแสงและทําให้แสงผ่านได้อย่างปกติ

 

ปัจจัยที่ส่งเสริมต่อการเกิดกระจกตาอักเสบติดเชื้อ


ปัจจัยภายนอก ได้แก่ การใช้เลนส์สัมผัส การได้รับอุบัติเหตุต่อกระจกตา มีสิ่งแปลกปลอมเข้าตา มีประวัติได้รับการผ่าตัดบริเวณกระจกตามาก่อน เช่น การผ่าตัดเปลี่ยนกระจกตาหรือการผ่าตัดแก้ไขค่าสายตา รวมทั้งการใช้ยาหยอดตาบางชนิด


โรคของผิวตา เบ้าตาและส่วนประกอบข้างเคียง ได้แก่ เปลือกตาอักเสบ เปลือกตาผิดรูป หลับตาไม่สนิท ขนตาเก ขนตาม้วนเข้าหรือออก มีการอักเสบติดเชื้อของเนื้อเยื่อบริเวณข้างเคียง ตาแห้ง ทางเดิ นน้ำตาอุดตัน


กระจกตาผิดปกติ ได้แก่ กระจกตาบวมเรื้อรัง มีรอยถลอกบริเวณกระจกตา กระจกตาเปิด เสียความรู้สึกบริเวณกระจกตา เคยมีการติดเชื้อไวรัสมาก่อน


ภาวะทางร่างกาย ได้แก่ โรคเบาหวาน ภาวะภูมิคุ้ มกันบกพร่อง ภาวะขาดสารอาหาร โรคพิษสุราเรื้อรัง โรคมะเร็ง โรคเนื้อเยื่อเกี่ยวพันหรือได้รับยากดภูมิคุ้มกัน

 


อาการ

มักมีกระจกตาถลอก มีอาการปวดตาในระดับปานกลางถึงปวดมาก รอยโรคมีขนาดใหญ่ สีขาว เทาหรือเหลืองในเนื้อของกระจกตา ทำให้กระจกตาขุ่นทึบ เยื่อบุตาแดง ลักษณะขี้ตามีหนอง


 

การตรวจวินิจฉัย

        แพทย์จะซักประวัติและตรวจการมองเห็นเพื่อประเมินระดับความรุนแรงของโรค รวมทั้งอาจตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อตรวจหาเชื้อก่อโรค โดยเชื้อก่อโรคที่ทําให้เกิดกระจกตาอักเสบติดเชื้อ ได้แก่ เชื้อแบคทีเรีย (Bacteria) เชื้อรา (Fungus) เชื้อไวรัส (Virus) โปรโตซัว (Parasite) เพื่อนำเป็นข้อมูลประกอบการใช้ยาที่เหมาะสม ทั้งนี้ วิธีการเก็บสิ่งส่งตรวจอาจใช้วิธีขูดกระจกตาหรือการตัดเนื้อเยื่อกระจกตา

 

 

การรักษา

การรักษาโรคกระจกตามีหลักการรักษา คือ ควบคุมการติดเชื้อและการอักเสบ เร่งการสมานแผล และรักษาผลแทรกซ้อนที่เกิดขึ้น ดังนี้


ควบคุมการติดเชื้อและการอักเสบ แพทย์จะพิจารณาให้ยาต้านตามเชื้อก่อโรคที่ตรวจพบ แต่หากการติดเชื้อลุกลามจนไม่สามารถควบคุมได้ด้วยยา อาจพิจารณาการผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตา เพื่อกําจัดและลดจํานวนเชื้อก่อโรคได้


เร่งการสมานแผล แพทย์อาจพิจารณาให้น้ำตาเทียมเพื่อช่วยหล่อลื่น ร่วมกับการใช้ยา รวมทั้งพิจารณาให้การรักษาที่ช่วยลดการสัมผัสของผิวตาต่อสิ่งแวดล้อม เช่น ใช้เทปปิดตาในตอนกลางคืน เย็บเปลือกตาติดกันแบบชั่วคราว ใช้เลนส์ สัมผัสปิดทับ หรือทําการเย็บเนื้อเยื่อรกปิดทับกรณีที่แผลเปิดเรื้อรัง


รักษาผลแทรกซ้อนที่เกิดขึ้น เช่น ภาวะกระจกตาทะลุ ต้องรีบทำการรักษาเพื่อปิดรอยรั่ว ด้วยวิธีใช้กาวอุดรูรั่วและใช้เลนส์สัมผัสปิดทับ หรือการผ่าตัดใช้เนื้อเยื่อตา รวมทั้งในบางรายอาจจําเป็นต้องทําการรักษาด้วยการผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตา หรือผ่าตัดปลูกถ่ายเซลล์ผิวตา

 


ข้อมูลอ้างอิง

ผศ.พญ.เหมือนพลอย นิภารักษ์ . (พศ.2561) . เอกสารประกอบการสอน เรื่องกระจกตาอักเสบติดเชื้อ . ภาควิชาจักษุวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ . แหล่งข้อมูล :

https://w1.med.cmu.ac.th/eye/files/student5/teaching%20paper/infectious_keratitis.pdf .