ศ.นพ.วรวิทย์ เลาห์เรณู

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคข้อและรูมาติสซั่ม

รหัสเอกสาร PI-IMC-225-R-01

อนุมัติวันที่ 12 ตุลาคม 2566

โรคข้ออักเสบไรเตอร์หรือรีแอคตีฟ คืออะไร

        โรคข้ออักเสบไรเตอร์หรือรีแอคตีฟ คือ โรคข้ออีกเสบชนิดหนึ่งที่เกิดตามหลังการติดเชื้อบางอย่างในร่างกาย โดยไม่ได้มีการติดเชื้อเข้าไปในข้อโดยตรง

สาเหตุของโรคนี้คืออะไร

        สาเหตุของโรคนี้ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด แต่จากการศึกษาพบว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม

โรคนี้เป็นกับผู้ใดบ้าง

        โรคนี้พบได้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ แต่พบได้บ่อยในผู้หญิงและผู้ชายวัยเจริญพันธุ์ ในวัยผู้สูงอายุพบว่าอุบัติการณ์การพบโรคนี้ลดลง

ลักษณะอาการและอาการแสดงของโรคนี้มีอะไรบ้าง    

        ผู้ป่วยจะมีอาการข้ออักเสบภายหลังการติดเชื้อของระบบทางเดินอาหารและระบบทางเดินปัสสาวะในช่วงเวลา 1-4 สัปดาห์ ผู้ป่วยจะมาด้วยอาการข้ออักเสบแบบเฉียบพลันหรือกึ่งเฉียบพลัน ข้อที่พบบ่อยมักเป็นกับข้อเข่า ข้อเท้า และข้อนิ้วหัวแม่เท้า ทำให้ดูคล้ายโรคเกาต์ บางรายอาจมีการอักเสบของข้อมือและข้อนิ้วมือ อาจพบเอ็นอักเสบร่วมด้วยได้ ในบางรายอาจพบแผลในปาก ตาแดง แผลที่อวัยวะเพศ หรือผื่นตามฝ่ามือฝ่าเท้า หรืออาจมีท่อปัสสาวะอักเสบหรือลำไส้อักเสบร่วมด้วยได้

        อนึ่ง ในระยะหลังนี้ ได้มีการพบว่าผู้ป่วยติดเชื้อไวรัสเอดส์ สามารถมีอาการและแสดงอาการเหมือนกับโรคข้ออักเสบไรเตอร์หรือรีแอคตีฟได้ ซี่ง การใช้ยากดภูมิคุ้มกันในการรักษาผู้ป่วยเหล่านี้ จะทำให้ผู้ป่วยเป็นโรคเอดส์เต็มขั้นเร็วขึ้น แพทย์ควรระลึกถึงภาวะนี้ไว้ด้วยในผู้ป่วยที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อการติดเชื้อไวรัสเอดส์

แพทย์จะวินิจฉัยโรคนี้ได้อย่างไร

        การวินิจฉัยโรคนี้อาศัยการซักประวัติและการตรวจร่างกายเป็นหลัก การตรวจเลือด ปัสสาวะ หรือการตรวจทางภาพรังสีจะไม่ช่วยในการวินิจฉัย การตรวจหาสารรูมาตอยด์ในเลือดจะให้ผลลบ

การรักษา

การรักษาประกอบไปด้วยส่วนสำคัญ ดังนี้

1.       การรักษาทางยา ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ จะใช้ได้ดีในผู้ป่วยเหล่านี้ ในรายที่อาการรุนแรงอาจจำเป็นต้องใช้ยากดภูมิคุ้มกัน แต่ควรใช้โดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น อาการผื่นผิวหนังมักตอบสนองดีต่อยาทา อาการปวดข้อมักเป็นนานประมาณ 3-6 เดือน แต่บางรายอาจเป็นเรื้อรัง

2.      การทำกายภาพบำบัด มีส่วนสำคัญมากในการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคข้อ เพื่อเพิ่มความแข็งแกร่งของกระดูก กล้ามเนื้อ และข้อ