ความรู้จากแพทย์ศรีพัฒน์

ข้อเข่าเสื่อมกับการรักษา




อ.นพ.ธีรนัย พยัฆวิเชียร

แพทย์กระดูกและข้อ

รหัสเอกสาร PI-IMC-213-R-00

 อนุมัติวันที่ 24 กันยายน 2563


     

         เมื่ออายุมากขึ้น ร่างกายมักเกิดความเสื่อมในอวัยวะต่างๆ เช่น ข้อเข่าเสื่อม ซึ่งนับเป็นปัญหาสำคัญอย่างหนึ่งในผู้สูงอายุ ที่ส่งผลทำให้ปวดเข่าเวลาเดิน ขาโก่ง การทรงตัวไม่ดี หกล้มได้ง่าย และทำให้เกิดกระดูกหักตามมา โดยเฉพาะกระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุ รวมทั้งผู้ป่วยสูงอายุที่มีปัญหาเรื่องการปวดเข่า มักจะพบว่าเกิดจากข้อเข่าเสื่อม ซึ่งเป็นภาวะที่มีการสึกกร่อนของผิวข้อเข่า ทำให้การเคลื่อนไหวของข้อเข่าไม่เรียบ มีการเสียดสีของกระดูก โดยเป็นกระบวนการเสื่อมตามอายุที่เพิ่มมากขึ้น และพบได้บ่อยในวัยสูงอายุ 



อาการของข้อเข่าเสื่อม


       ในผู้ป่วยที่เป็นข้อเข่าเสื่อม จะแสดงอาการได้หลากหลาย ซึ่งในรายที่เป็นรุนแรง จะมีปัญหาด้านอาการปวดหรือขัดในข้อ เนื่องจากผิวข้อไม่เรียบ ส่งผลให้การใช้งานเข่าแย่ลง เช่น เดินแล้วปวดหรือเดินได้ระยะทางสั้นลง รวมทั้งบริเวณกล้ามเนื้อต้นขา อาจมีขาลีบ ขาผิดรูป หรือเข่าผิดรูปได้ ซึ่งการรักษาโรคข้อเข่าเสื่อม สามารถแบ่งการรักษาออกเป็น 2 แบบ คือ การรักษาแบบไม่ผ่าตัดและการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม



การรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมแบบไม่ผ่าตัด


        การรักษาแบบไม่ผ่าตัด หากผู้ป่วยมีน้ำหนักเกิน แพทย์จะแนะนำเรื่องการลดน้ำหนัก เพราะจะช่วยให้เข่ารับน้ำหนักน้อยลงและลดอาการปวดเข่าได้มาก นอกจากนั้นควรหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยงที่จะทำให้เกิดข้อเข่าเสื่อม เช่น การพับงอเข่าหรือการขึ้นลงบันไดโดยที่ไม่จำเป็น รวมทั้งในกรณีที่มีอาการปวดเวลาเดิน แนะนำให้ใช้เครื่องช่วยพยุง เช่น ไม้เท้าหรือเครื่องพยุงสี่ขา


        ในการใช้ยาควรได้รับคำแนะนำจากแพทย์ทางด้านกระดูกและข้อ โดยการใช้ยานั้นแพทย์จะพิจารณาตามความเหมาะสมกับผู้ป่วยและระยะของโรคที่ทีความแตกต่างกัน เช่น ยาแก้ปวดหรือยาลดการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ , ยาคลายกล้ามเนื้อ , ยาทาเฉพาะที่ ส่วนยาที่ช่วยชะลอความเสื่อมของข้อเข่า จะมีทั้งแบบรับประทานและแบบฉีดเข้าไปในข้อ โดยแพทย์จะแนะนำในผู้ป่วยที่มีอาการเล็กน้อยถึงปานกลางเท่านั้น ทั้งนี้ การรักษาด้วยการผ่าตัด มักเป็นวิธีสุดท้ายที่แพทย์จะพิจารณาใช้ในการรักษา ซึ่งการผ่าตัดมีหลายวิธี ขึ้นกับระยะหรือความเสื่อมของข้อเข่า



การรักษาด้วยการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม


        การรักษาด้วยการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม เป็นวิธีการรักษาที่สามารถลดปัญหาเรื่องการปวด และทำให้กลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ดีขึ้น แต่ก็ยังมีผู้ป่วยที่มักมีความกังวลใจในเรื่องของอาการปวดหลังการผ่าตัด ซึ่งโดยปกติหลังผ่าตัด แพทย์จะให้ยาลดอาการปวด รวมถึงการระงับอาการปวดด้วย การบล๊อคเส้นประสาท เพื่อช่วยลดอาการปวดหลังผ่าตัดได้


        หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียมแล้ว สามารถเดินได้หรือไม่ ก็เป็นอีกหนึ่งความกังวลใจของผู้ป่วย ซึ่งเรื่องนี้จะขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ความแข็งแรงของผู้ป่วย รวมทั้งการดูแลรักษาหลังผ่าตัดอย่างใกล้ชิด จะช่วยให้ผู้ป่วยสามารถฟื้นฟูสภาพร่างกายและทำกายภาพได้เป็นอย่างดี