ความรู้จากแพทย์ศรีพัฒน์

การตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมาก




.นพ.วิศัลย์  อนุตระกูลชัย

ศัลยแพทย์ระบบปัสสาวะ

รหัสเอกสาร PI-IMC-155-R-00



ต่อมลูกหมากเป็นอวัยวะสำคัญของระบบสืบพันธุ์เพศชาย ซึ่งมีรูปร่างคล้ายลูกเกาลัด ขนาดประมาณ 2x3x4 เซนติเมตร เมื่ออายุมากขึ้นต่อมลูกหมากจะมีขนาดโตขึ้น อาจทำให้เกิดอาการปัสสาวะขัด ปัสสาวะลำบาก ปัสสาวะไม่พุ่ง ซึ่งอาการเหล่านี้แยกได้ยากกับมะเร็งต่อมลูกหมาก


เป้าหมายของการตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมาก คือ การตรวจหาโรคมะเร็งในระยะเริ่มต้น, ระยะที่ยังไม่แสดงอาการ โดยผลการตรวจคัดกรอง จะใช้ในการพิจารณาการตรวจต่อเนื่อง หรือการเฝ้าระวังติดตาม



การตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมาก ประกอบไปด้วย 2 วิธี


      1. การตรวจทางทวารหนัก

           เป็นการตรวจโดยแพทย์ ซึ่งจะใช้นิ้วมือสอดเข้าทางทวารหนัก เพื่อคลำลักษณะของต่อมลูกหมากว่ามีความผิดปกติหรือไม่


      2. การตรวจเลือดหาค่า PSA

            PSA เป็นสารจำพวกโปรตีนที่สร้างโดยต่อมลูกหมาก โดยในคนปกติทั่วไปจะตรวจพบในกระแสเลือดได้ในปริมาณน้อย ในผู้ป่วยที่เป็นมะเร็งต่อมลูกหมากจะพบว่าสารนี้มีการรั่วออกมาในกระแสเลือดมากขึ้นกว่าปกติ ทำให้ในคนที่เป็นมะเร็งต่อมลูกหมากจะตรวจพบค่า PSA สูง


โดยเกณฑ์ที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่าอยู่ในเกณฑ์ปกติ คือ น้อยกว่า 4 ng/ml แต่อย่างไรก็ตามค่าเลือด PSA ที่สูงเกินเกณฑ์ปกติ ก็ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากเสมอไป เนื่องจากค่าเลือด PSA สามารถขึ้นได้จากปัจจัยหรือภาวะอื่นได้ เช่น ต่อมลูกหมากโต , การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ , การมีเพศสัมพันธ์ก่อนการตรวจ ,ต่อมลูกหมากอักเสบ , ยาบางอย่างโดยเฉพาะฮอร์โมนเพศชาย เป็นต้น



ควรจะตรวจคัดกรองหามะเร็งต่อมลูกหมากเมื่อไหร่


สมาคมศัลยแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะของสหรัฐอเมริกา มีแนวทางการตรวจคัดกรองหามะเร็งต่อมลูกหมาก แบ่งไปตามแต่ละช่วงอายุ


            - ผู้ชายอายุน้อยกว่า 40 ปี ยังไม่มีความจำเป็นต้องเจาะเลือดตรวจหาค่า PSA เนื่องจากไม่มีหลักฐานสนับสนุนถึงประโยชน์ที่ได้รับจากการตรวจคัดกรอง


            - ผู้ชายอายุ 40-55 ปี ให้พิจารณาเป็นรายๆ ไป โดยพิจารณาจากปัจจัยเสี่ยงของผู้ป่วย เช่น มีประวัติญาติสายตรงเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก


            - ผู้ชายอายุ 55-69 ปี การตรวจขึ้นกับการตัดสินใจร่วมกันของผู้ป่วยและแพทย์ เป้าหมายเพื่อการตรวจหามะเร็งต่อมลูกหมากในระยะเริ่มต้น


            - ผู้ป่วยอายุ 70 ปีขึ้นไป  แนะนำให้ตรวจคัดกรองในคนที่สุขภาพดี


จะเห็นได้ว่า การตรวจหาค่า PSA ควรจะเป็นการตัดสินใจร่วมกันระหว่างแพทย์และผู้ป่วย ซึ่งข้อดีของการตรวจคัดกรองคือ การตรวจพบมะเร็งต่อมลูกหมากตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ซึ่งถ้าได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมมีโอกาสหายขาดได้สูง แต่อย่างไรก็ดีส่วนใหญ่มะเร็งต่อมลูกหมากเป็นมะเร็งที่โตช้า และอาจจะไม่มีอาการแสดงตลอดชีวิตของผู้ป่วย และผู้ป่วยอาจจะได้รับภาวะแทรกซ้อนจากการรักษาได้

------------------------------------------------------------

สามารถติดตามช่องทางเพิ่มเติมได้ที่
• Call center : 0-5393-6900-1
• LINE Official : https://lin.ee/h3Wxyp3
• Facebook : https://bit.ly/2Kid6X9
• Youtube : https://bit.ly/3anQsH6
• Twitter : https://bit.ly/3eACDJ2
• Instagram: https://bit.ly/2VnrTGo
• Blockdit : https://bit.ly/2VqvL9D
• Website: http://sriphat.med.cmu.ac.th

หรือเพิ่มเพื่อนใน LINE ด้วยคิวอาร์โค้ด