อ.พญ.กรองพร  องค์ประเสริฐ

กุมารแพทย์ด้านพัฒนาการและพฤติกรรม

รหัสเอกสาร SD-HA-IMC-001-R-00

อนุมัติวันที่ 18 กรกฎาคม 2557

คลินิกสุขภาพเด็กดี Well Baby Clinic >>> รับชมวิดิโอคลิก

คลินิกสุขภาพดี Well Baby Clinic 

        การพบแพทย์ตามนัดในคลินิกสุขภาพเด็กดีเป็นระยะ เพื่อให้มั่นใจได้ว่าลูกรักเจริญเติบโตสมวัย พัฒนาการต่างๆก้าวหน้าไปอย่างเหมาะสม โดยมีการให้บริการที่หลากหลายตรงกับแต่ละช่วงวัย ได้แก่

    1. ตรวจติดตามการเจริญเติบโต และพัฒนาการ

    2. การรับวัคซีน

    3. การตรวจคัดกรองโรค และความผิดปกติทางพัฒนาการ

    4. การให้คำแนะนำในการเลี้ยงดู

    5. การนัดตรวจสำหรับเด็กทั่วไป

        เด็กแต่ละวัยมีพัฒนาการ การเจริญเติบโต ความต้องการการดูแล และปัญหาที่พบบ่อยในแต่ละช่วงอายุที่แตกต่างกัน การนัดตรวจจึงมีอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ทารกจนถึงวัยรุ่น

       นัดครั้งแรก 1-2 สัปดาห์หลังคลอด เนื่องจากทารกอาจมีตัวเหลือง หรือดูดนม จากนั้น กำหนดให้ตรงกับรับวัคซีนคือ 1 เดือน , 2 เดือน 4 เดือน 6 เดือน 7-10 เดือน 1 ปี 1 ปีครึ่ง และ 2 ปี ซึ่ง 2 ปีแรกเป็นช่วงที่พบแพทย์บ่อยที่สุด เนื่องจากเป็นช่วงที่มีการเติบโตทางร่างกายและพัฒนาการอย่างรวดเร็ว หลัง 2 ปีไปแล้วจะมีนัดอย่างน้อยปีละครั้งไปจนถึงอายุ 15 ปี 

การให้บริการพื้นฐาน

    1. ซักประวัติ ตอบข้อสงสัยของคุณพ่อคุณแม่

    2. การตรวจร่างกาย

    3. ชั่งน้ำหนัก, วัดส่วนสูง, เส้นรอบศีรษะ, ประเมินภาวะโภชนาการจากค่าดัชนีมวลกาย และบันทึกค่าที่วัดได้ลงในกราฟ เพื่อประวัติอย่างต่อเนื่อง

    4.ติดตามพัฒนาการ

    5. รับวัคซีนตามกำหนด

    6. ให้คำแนะนำในการเลี้ยงดู

บริการเสริม

    1. การตรวจคัดกรองด้านพัฒนาการ

        ควรตรวจทุกคนที่อายุถึงกำหนด หรือมีปัญหาด้านพฤติกรรมและพัฒนาการ โดยกุมารแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการและพฤติกรรม ร่วมกับอุปกรณ์และแบบประเมินที่ได้มาตรฐาน เนื่องจากหากมีความผิดปกติใดๆเกิดขึ้นแพทย์จะได้ให้คำแนะนำหรือให้การรักษาตั้งแต่ต้น 

ตามคำแนะนำล่าสุดของสมาคมกุมารแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา ปี 2557 แนะนำดังนี้

        1.1  คัดกรองพัฒนาการ อายุ 9,18 และ 30 เดือน (เน้นประเมินด้านการใช้กล้ามเนื้อ การสื่อสารและความคิด)

     โดยแบบทดสอบ Denver II และอุปกรณ์อื่นตามความเหมาะสม

     ระยะเวลา 20-30 นาที

        1.2  คัดกรองภาวะออทิสติก อายุ 18 และ 24 เดือน

โดยแบบประเมิน M-CHAT

ระยะเวลา 10-20 นาที

         1.3 นอกจากตรวจพัฒนาการตามกำหนด ทุกช่วงเวลาที่คุณพ่อคุณแม่เกิดความกังวลเกี่ยวกับพัฒนาการ ควรได้รับการตรวจประเมินเพิ่มเติม เช่น

            - ภาวะสมาธิสั้น ใช้แบบประเมิน Conners rating scales

            - ภาวะบกพร่องการเขียนอ่าน ใช้แบบประเมินการเขียนอ่านสำหรับภาษาไทย

            - ภาวะบกพร่องทางสติปัญญา ใช้แบบประเมิน TONI-3 ,ส่งตรวจ IQ

    2. การตรวจคัดกรองโรค

            - ตรวจระดับความเข้มข้นของเลือด คัดกรองภาวะโลหิตจาง สำหรับช่วงอายุ 6-12 เดือน 

            - ตรวจปัสสาวะและวัดความดันโลหิต สำหรับช่วงอายุ 4-6 ปี และ 11-14 ปี

            - ตรวจการมองเห็นและการได้ยิน สำหรับช่วงอายุ 4-6ปี และ 10-17 ปี 

    3. วัคซีนสำหรับเด็กโตและวัยรุ่น

        ช่วงวัยรุ่นมีการให้วัคซีนเพิ่มเติม ได้แก่ วัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูกในเพศหญิง ป้องกันหูดและมะเร็งบริเวณอวัยวะเพศในเพศชาย นอกจากนี้ยังมีวัคซีนสำหรับกระตุ้นภูมิคุ้มกันต่อเนื่องจากที่เคยรับ ซึ่งสามารถเริ่มรับได้ตั้งแต่อายุ 9-11 ปีขึ้นไป

    4. วัคซีนสำหรับผู้ดูแลเด็ก

        ปัจจุบันมีวัคซีนสูตรเฉพาะสำหรับผู้ใหญ่ เช่น คุณพ่อ คุณแม่ ปู่ ย่า ตา ยาย มีการใช้อย่างแพร่หลายและมีความปลอดภัย ผลข้างเคียงต่ำ เช่น วัคซีนป้องกันไอกรนหรือไข้หวัดใหญ่ เพื่อการป้องกันโรคสำหรับผู้รับ และที่สำคัญช่วยป้องกัน ไม่ให้ผู้ใหญ่เป็นพาหะนำโรคมาสู่ทารก ซึ่งภูมิคุ้มกันยังไม่พัฒนาเต็มที่

ที่มาข้อมูล

1. Recommentions for Preventive Pediatric Health Care,Bright Futures/American Academy of Pediatrics : 2014

2. ชมรมพัฒนาการและพฤติกรรมเด็กแห่งประเทศไทย.ตำราพัฒนาการและพฤติกรรมเด็ก เล่ม 3 การดูแลเด็กสุขภาพดี :2557