ความรู้จากแพทย์ศรีพัฒน์

การคลอด



ศ.พญ.สายพิณ  พงษธา

สูตินรีแพทย์ 

รหัสเอกสาร PI-IMC-016-R-01



การคลอด คืออะไร


การคลอดเป็นกระบวนการธรรมชาติที่ร่างกายคุณแม่พยายามเคลื่อนเอาทารกออกจากครรภ์ของคุณแม่ ซึ่งมี 4 ระยะ ดังนี้


1. ระยะปากมดลูกเปิด เริ่มตั้งแต่เจ็บครรภ์จริงจนถึงปากมดลูกเปิดหมด

ครรภ์แรกใช้เวลาประมาณ 10-14 ชั่วโมง ครรภ์หลังใช้เวลาประมาณ 7-9 ชั่วโมง


2. ระยะเบ่งคลอด เริ่มตั้งแต่ปากมดลูกเปิดหมดจนทารกคลอดครบ

ครรภ์แรกใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง ครรภ์หลังใช้เวลาประมาณ 30 นาที


3. ระยะรกคลอด ใช้เวลาประมาณ 30 นาที

4. ระยะ 2 ชั่วโมงแรกหลังคลอด



การคลอดปกติ เกี่ยวข้องกับอะไรบ้าง


1. มดลูกหดรัดตัวดี คุณแม่มีแรงเบ่งดี


2. ปากมดลูกเปิดขยายได้ดี


3. ช่องทางคลอดยืดขยายดี


4. อัตราการเต้นของหัวใจทารกปกติ


5. ทารกมีขนาดที่เหมาะสม


6. เชิงกรานของคุณแม่ขนาดปกติ


7. คุณแม่ร่างกายแข็งแรงดี


8. คุณแม่ไม่หวาดกลัวหรือวิตกกังวลมากเกินไป   

 


การปฏิบัติตนขณะรอคลอด ควรทำอย่างไร


1. เมื่อได้รับการสวนอุจจาระแล้ว พยายามถ่ายอุจจาระให้หมด เพื่อไม่ให้อุจจาระขวางช่องทางคลอดในขณะที่ศีรษะทารกเคลื่อนต่ำลงมา และไม่เลอะเทอะขณะเบ่งคลอด


2. ไม่กลั้นปัสสาวะ ถ้ากระเพาะปัสสาวะโป่งพองมาก จะขัดขวางการเคลื่อนต่ำลงของศีรษะทารก


3. งดอาหารและน้ำทางปาก ยกเว้นในรายที่ปากมดลูกเปิดน้อยจะได้รับประทานเป็นมื้อๆ ตามความเหมาะสม


4. ถ้ายังไม่มีน้ำเดิน สามารถเดินได้


5. ถ้ามีน้ำเดินแล้ว ควรนั่งหรือนอนพักบนเตียง เพราะอาจมีสายสะดือย้อยได้ การนอนควรนอนตะแคงซ้ายจะทำให้เลือดไปเลี้ยงทารกในครรภ์ดีขึ้น


6. ถ้าเจ็บครรภ์มากให้ปฏิบัติตนเพื่อลดการเจ็บปวด ดังนี้



วิธีธรรมชาติ


    • คุณแม่ผ่อนคลายกล้ามเนื้อทุกส่วน โดยนอนในท่าที่สบาย ไม่เกร็ง


    • มองเพ่งไปที่จุดใดจุดหนึ่งที่ไม่เคลื่อนไหว


    • ลูบหน้าท้อง โดยคุณแม่วางอุ้งมือทั้ง 2 ข้างชิดกันเหนือหัวเหน่า ใช้ปลายนิ้วมือลูบหรือนวดเบาๆ เริ่มจากบริเวณหัวเหน่าขึ้นไปทางยอดมดลูก ลูบมือทั้ง 2 ข้างผ่านตรงลงมาที่จุดเริ่มต้น สัมพันธ์กับการหายใจออก


    • หายใจเข้าทางจมูกลึกๆ ยาวๆ และค่อยๆ ปล่อยลมหายใจออกทางปากช้าๆ


ผลดี คือ ช่วยเบี่ยงเบนความสนใจ ทำให้คุณแม่รู้สึกเจ็บปวดลดลงและสามารถควบคุมตนเองได้


การฉีดยาแก้ปวด


    ถ้าคุณแม่เจ็บครรภ์มาก พักไม่ได้ และปากมดลูกเปิดมากกว่า 3 ชั่วโมง จะได้รับการฉีดยาแก้ปวดหรือดมแก๊สเพื่อลดความเจ็บปวด ขณะฉีดยาคุณแม่ควรหลับตา หายใจเข้า-ออกลึกๆ ยาวๆ เพราะผลข้างเคียงของยาจะทำให้คุณแม่เวียนศีรษะ ตาลาย คลื่นไส้ อาเจียน และรู้สึกปวดตามเส้นเลือดขณะฉีดยา แต่สักครู่อาการดังกล่าวจะหายไป


7. ถ้ามีอาการเปลี่ยนแปลงให้แจ้งเจ้าหน้าที่ ได้แก่


- น้ำเดิน ลักษณะเป็นน้ำอุ่นๆ ออกทางช่องคลอดคล้ายปัสสาวะ


- เจ็บครรภ์มากหรืออยากเบ่ง



การดูแลที่คุณแม่จะได้รับ


1. ความสุขสบายและความสะดวกทั่วไป


    • บ้วนปากและให้ผ้าเย็นทุก 4 ชั่วโมง หรือทุกครั้งที่คุณแม่ต้องการ


    • ทำความสะอาดอวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกทุก 4 ชั่วโมง หรือเมื่อคุณแม่รู้สึกไม่สุขสบาย


    • เปลี่ยนผ้ารองซับน้ำคร่ำทุก 4 ชั่วโมง หรือทุกครั้งที่เปียกชุ่ม


2. คุณแม่จะถูกกระตุ้นให้ถ่ายปัสสาวะบ่อยๆ ถ้าคุณแม่ปัสสาวะเองไม่ได้ เจ้าหน้าที่จะสวนปัสสาวะให้


3. ถ้าคุณแม่อยากถ่ายอุจจาระปัสสาวะ ให้บอกเจ้าหน้าที่ คุณแม่จะได้รับการดูแลให้กระโถนถ่ายบนเตียงนอนและทำความสะอาดหลังถ่ายเสร็จ


4. แพทย์จะมีคำสั่งให้งดน้ำและอาหารเพื่อเตรียมในกรณีฉุกเฉินในการผ่าตัดคลอด ดังนั้น พยาบาลจะให้น้ำเกลือทางเส้นเลือด เพื่อป้องกันไม่ให้คุณแม่ขาดสารน้ำและอาหาร คุณแม่จะได้มีแรงเบ่งคลอด


5. พยาบาลจะดูแลคุณแม่ให้คลอดได้โดยปกติ


    • พยาบาลจะใช้มือวางบนหน้าท้องคุณแม่เพื่อตรวจดูการหดรัดตัวของมดลูกทุก 30-60 นาที


    • ตรวจภายในเป็นระยะๆ เมื่อคุณแม่มีน้ำเดิน เจ็บครรภ์มาก หรืออยากเบ่ง


    • คุณหมอจะเจาะถุงน้ำคร่ำเพื่อกระตุ้นให้เจ็บท้องถี่ขึ้น ขณะเจาะน้ำคร่ำคุณแม่จะรู้สึกมีน้ำอุ่นๆ ซึมออกจากช่องคลอด เจ้าหน้าที่จะใส่ผ้ารองซับน้ำคร่ำไว้ให้


    • คุณแม่จะได้รับการฟังเสียงหัวใจของทารกในครรภ์อย่างน้อยทุก 1 ชั่วโมง


6. พยาบาลจะคอยช่วยเหลือเพื่อลดความเจ็บปวด โดย


    • เจ้าหน้าที่จะอยู่เป็นเพื่อนให้กำลังใจ


    • คอยกระตุ้นให้คุณแม่ใช้วิธีธรรมชาติ เพื่อลดความเจ็บปวดให้มากที่สุดเท่าที่คุณแม่จะทนได้


    • ถ้าคุณแม่เจ็บครรภ์มากพักไม่ได้ พยาบาลจะฉีดยาแก้ปวดให้หรือให้ดมแก๊สเพื่อลดความเจ็บปวด ก่อนฉีดยาหรือดมแก๊ส พยาบาลจะอธิบายผลข้างเคียงของยา และให้การดูแลอย่างใกล้ชิด


------------------------------------------------------------

สามารถติดตามช่องทางเพิ่มเติมได้ที่
• Call center : 0-5393-6900-1
• LINE Official : https://lin.ee/h3Wxyp3
• Facebook : https://bit.ly/2Kid6X9
• Youtube : https://bit.ly/3anQsH6
• Twitter : https://bit.ly/3eACDJ2
• Instagram: https://bit.ly/2VnrTGo
• Blockdit : https://bit.ly/2VqvL9D
• Website: http://sriphat.med.cmu.ac.th

หรือเพิ่มเพื่อนใน LINE ด้วยคิวอาร์โค้ด