ศ.นพ.วรวิทย์ เลาห์เรณู

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคข้อและรูมาติสซั่ม

รหัสเอกสาร PI-IMC-220-R-01

อนุมัติวันที่ 12 ตุลาคม 2566

รูมาติสซั่ม คืออะไร

        รูมาติสซั่ม เป็นกลุ่มโรคที่เกิดจากเสื่อม การอักเสบ หรือมีความผิดปกติของเนื้อเยื่อเกี่ยวพันของร่างกาย โดย เฉพาะอย่างยิ่งในส่วนที่เกี่ยวข้องกับข้อ กล้ามเนื้อ กระดูก และเส้นเอ็น ความผิดปกติที่เกิดขึ้นนี้ยังสามารถเกิดได้กับอวัยวะภายในร่างกาย เช่น สมอง ปอด หัวใจ ตับ ไต ทางเดินอาหาร และเลือดได้ด้วย  ดังนั้น คำว่า “รูมาติสซั่ม” จึงเป็นคำกล่าวรวมๆ ของโรคต่างๆ ที่เกี่ยวกับข้อ เอ็น กล้ามเนื้อ และกระดูก และเนื้อเยี่อเกี่ยวพันมากกว่า 100 โรค

ข้ออักเสบคืออะไร

        ข้ออักเสบเป็นภาวะที่ข้อมีการอักเสบ ซึ่งจะมีอาการและอาการแสดงที่สำคัญ คือ อาการปวดข้อข้อบวม แดง ร้อน และมีการสูญเสียหน้าที่การทำงานของข้อ การที่ผู้ป่วยมีอาการปวดข้อเพียงอย่างเดียวแต่ไม่มีข้อบวม แดง หรือร้อนจะไม่เรียกว่ามีข้ออักเสบ กลุ่มโรคข้ออักเสบนี้อาจมีอาการหรืออาการแสดงในระบบอื่นๆ ของร่างกายได้ด้วย เช่น ผิวหนัง ตา ปาก และระบบเลือด เป็นต้น

ผู้ใดบ้างที่สามารถเป็นโรคข้ออักเสบ

        โรคข้ออักเสบสามารถเป็นได้ทุกอายุ ตั้งแต่เด็ก หนุ่มสาว ไปจนถึงวัยสูงอายุ แต่ลักษณะการกระจายของโรคข้ออักเสบแต่ละชนิดในแต่ละกลุ่มจะแตกต่างกันไป

โรคข้ออักเสบจะเป็นอยู่นานเท่าใด

        โรคข้ออักเสบส่วนใหญ่จะเป็นโรคเรื้อรัง ข้ออักเสบบางชนิดอาจเป็นไปตลอดชีวิตของผู้ป่วย เช่น โรคข้ออักเสบ รูมาตอยด์ ในขณะที่โรคข้ออักเสบบางอย่างอาจจะมีลักษณะเป็นๆ หายๆ เช่น โรคเกาต์ เป็นต้น

สัญญาณอันตรายของข้ออักเสบคืออะไร

        เมื่อมีอาการหรืออาการแสดงต่อไปนี้ ผู้ป่วยควรปรึกษาแพทย์

1.       มีข้อบวม

2.      มีอาการฝืดขัดเป็นเวลานานกว่า 60 นาที ในตอนเช้า

3.      มีอาการปวดเป็นๆ หายๆ ในข้อหนึ่งข้อใด

4.      ไม่สามารถเคลื่อนไหวได้เป็นปกติ

5.      มีอาการแดงหรือร้อนบริเวณข้อ

6.      มีไข้ น้ำหนักลด หรืออ่อนแรง

7.      อาการ 1-6 เป็นมานานกว่า 2 สัปดาห์

แพทย์จะช่วยท่านได้อย่างไรบ้าง

        แพทย์จะเป็นผู้ให้การวินิจฉัยโรคข้ออักเสบ วางแผนการรักษา ให้การรักษาที่ถูกต้องและเหมาะสม และเตรียม การป้องกันและรักษาภาวะแทรกซ้อนที่อาจจะเกิดขึ้น การวินิจฉัยโรคข้ออักเสบในบางครั้งอาจจะต้องการการตรวจทางห้องปฏิบัติต่างๆ เช่น การตรวจเลือด ปัสสาวะ ภาพรังสี การตรวจน้ำไขข้อ หรือการตรวจชิ้นเนื้อ ประกอบการวางแผนการรักษา

การรักษาโรคข้ออักเสบทำได้อย่างไร

การดูแลรักษาโรคข้ออักเสบประกอบไปด้วยการรักษาหลายฝ่าย แต่สามารถแบ่งการรักษาได้ 3 หลักใหญ่ คือ

1. การรักษาด้วยวิธีการที่ไม่ใช้ยา ได้แก่ การปฏิบัติตัว การใช้ข้ออย่างเหมาะสม การทำกายภาพบำบัดด้วยการออกกำลังกาย การประคบร้อนประคบเย็น เป็นต้น หรือการใช้อุปกรณ์ทางการแพทย์เพื่อลดความเจ็บปวด หรือช่วยให้ข้อทำงานได้ดีขึ้น

2. การรักษาด้วยยา ประกอบไปด้วย ยาแก้ปวด ยาแก้อักเสบ หรือยากดภูมิคุ้มกัน แล้วแต่โรค ซึ่งแพทย์จะพิจารณาเลือกใช้ยาขึ้นกับความรุนแรงของโรค สภาพร่างกายผู้ป่วย โรคร่วม หรือยาที่ผู้ป่วยจำเป็นต้องใช้อยู่ในการรักษาโรคอื่นๆ

3. การรักษาด้วยการผ่าตัด  เป็นวิธีสุดท้ายที่มักจะเลือกใช้ในกรณีที่ทำการรักษาด้วยยาและวิธีการที่ไม่ใช้ยาอย่างเต็มที่แล้วไม่ได้ผลเท่านั้น เช่น ข้อถูกทำลายอย่างมากเกินกว่าจะตอบสนองด้วยการรักษาดังกล่าวข้างต้น หรือจำเป็นต้องผ่าตัดแก้ไขเนื่องจากไม่สามารถรักษาได้ด้วยยา เช่น ภาวะเอ็นขาด เป็นต้น