การเตรียมตัวคลอดอย่างมั่นใจในมารดาที่มีภาวะเบาหวาน

พญ.หรัดปพร ปิยะเวชการ

สูตินรีแพทย์

รหัสเอกสาร PI-LR-010 Rev.00

Gestational Diabetes Mellitus (GDM)  หรือ เบาหวานขณะตั้งครรภ์

          โดยส่วนใหญ่มักจะถูกตรวจพบในช่วงสัปดาห์ที่ 24-28 ของการตั้งครรภ์ และมักจะหายไปเองหลังคลอด การตั้งครรภ์เป็นช่วงเวลาที่มหัศจรรย์และมีความสุข การดูแลสุขภาพของคุณแม่และลูกน้อยเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง สำหรับคุณแม่ที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ การเตรียมตัวก่อนคลอดอย่างถูกต้องจะช่วยให้การคลอดเป็นไปอย่างราบรื่นและปลอดภัยที่สุด

การเตรียมตัวก่อนวันนัดคลอด

* ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์และนักโภชนาการอย่างเคร่งครัด: ควบคุมอาหารและออกกำลังกายตามคำแนะนำที่ได้รับ

 * เจาะวัดระดับน้ำตาลในเลือดอย่างสม่ำเสมอ: บันทึกผลไว้ทุกครั้ง เพื่อให้แพทย์ประเมินและปรับแผนการรักษาได้ทันท่วงที

 * สังเกตอาการผิดปกติ: หากมีอาการน้ำตาลในเลือดต่ำ เช่น หิว ใจสั่น เหงื่อออก หรือน้ำตาลในเลือดสูง เช่น กระหายน้ำ ปัสสาวะบ่อย ควรรีบแจ้งแพทย์ทันที

____________

การเตรียมพร้อมสำหรับการคลอด

 * กำหนดวันคลอดและวิธีการคลอด: แพทย์จะพิจารณาจากหลายปัจจัย เช่น ระดับน้ำตาลที่ควบคุมได้ และขนาดของทารก

 * เตรียมของใช้สำหรับแม่และลูก: จัดกระเป๋าให้พร้อมก่อนวันคลอด เพื่อความสะดวกและลดความกังวล

 * เตรียมข้อมูลสำหรับทีมแพทย์: เตรียมสมุดฝากครรภ์ ผลตรวจน้ำตาล และยาที่ใช้อยู่ให้พร้อมนำมาโรงพยาบาล

____________

การดูแลในระหว่างการคลอด

ก่อนคลอด

* รับประทานอาหารหรือปรับงดอาหารตามแผนของแพทย์

* ตรวจระดับน้ำตาลก่อนเริ่มกระบวนการคลอด

* เจาะน้ำตาลปลายนิ้ว : เพื่อตรวจเช็คน้ำตาลป้องกันภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ

 * การให้น้ำเกลือ: แพทย์จะให้สารละลายกลูโคส (Dextrose) หรือสารละลายอื่นที่เหมาะสม เพื่อรักษาระดับน้ำตาลให้คงที่

 * เมื่อถึงเวลาคลอด: ทีมแพทย์จะดูแลอย่างใกล้ชิดเพื่อให้การคลอดเป็นไปอย่างปลอดภัยที่สุด

ข้อควรระวัง

 * ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น: เช่น ภาวะไหล่ติด (shoulder dystocia) ของทารก หรือน้ำตาลในเลือดต่ำหลังคลอด ซึ่งทีมแพทย์จะเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด

* สังเกตอาการเมื่อมีภาวะน้ำตาลต่ำ ได้แก่ มือสั่น, ใจสั่น, เหงื่อออกมากกว่าปกติ (โดยเฉพาะที่ฝ่ามือและหน้า), รู้สึกหิวมาก, วิตกกังวล หรือกระสับกระส่าย หากมากราเหล่านี้รีบแจ้งเจ้าหน้าที่ทันที

____________

การดูแลหลังคลอดสำหรับแม่และลูก

การดูแลคุณแม่

 * ควบคุมระดับน้ำตาลอย่างต่อเนื่อง: ถึงแม้จะคลอดแล้ว คุณแม่ยังต้องควบคุมอาหารและระดับน้ำตาลต่อไปอีกระยะหนึ่งตามคำแนะนำของแพทย์

 * ยาเบาหวาน (ถ้ามี): ส่วนใหญ่แล้วภาวะ GDM จะหายไปหลังคลอด แพทย์จะพิจารณาให้หยุดยาเบาหวานตามแผนการรักษา

 * นัดตรวจติดตามผล: คุณแม่ควรมารับการตรวจคัดกรองเบาหวานหลังคลอดในสัปดาห์ที่ 6-12 ตามนัด

การดูแลลูกน้อย

 * เฝ้าระวังภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ: ลูกที่คลอดจากคุณแม่ GDM มีความเสี่ยงต่อภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ แพทย์จะเจาะเลือดตรวจน้ำตาลเป็นระยะและให้การดูแลอย่างเหมาะสม

 * การให้นมบุตรโดยเร็ว: การให้ลูกดูดนมแม่ตั้งแต่แรกเกิดจะช่วยกระตุ้นการผลิตน้ำนมและป้องกันภาวะน้ำตาลต่ำในทารกได้

การเตรียมตัวอย่างดีจะช่วยให้คุณแม่และลูกน้อยผ่านพ้นช่วงเวลานี้ไปได้อย่างปลอดภัย อย่าลืมปรึกษาแพทย์และพยาบาลหากมีข้อสงสัยหรือความกังวลใดๆ เพื่อให้การตั้งครรภ์และการคลอดเป็นประสบการณ์ที่ดีที่สุดของคุณแม่นะคะ

เอกสารอ้างอิง

 * American Diabetes Association (ADA). (2020). Management of Diabetes in Pregnancy. Diabetes Care, 43(Supplement 1), S183–S192.

 * The Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). (2018). Guideline for the Management of Gestational Diabetes. RCOG Green-top Guideline No. 46.