ความรู้จากแพทย์ศรีพัฒน์

เรื่องน่ารู้ของเบาหวานขึ้นตา




อ.พญ.อทิตยา อภิวรรธกกุล

จักษุแพทย์ ภาควิชาจักษุวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 

รหัสเอกสาร PI-IMC-404-R-00

อนุมัติวันที่ 12 ตุลาคม 2566


เบาหวานคืออะไร ?


        เป็นโรคที่มีความผิดปกติเกี่ยวกับการนำน้ำตาลในเลือดไปใช้งาน ทำให้ผู้ป่วยมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงเกินกว่าปกติอย่างต่อเนื่องและเรื้อรัง เกิดจากความผิดปกติของตับอ่อน ทำให้เกิดการหลั่งฮอร์โมนอินซูลินได้น้อยกว่าปกติ หรือ เกิดภาวะดื้อต่ออินซูลิน ทำให้อินซูลินออกฤทธิ์ได้ไม่เต็มที่


เบาหวานต้องรักษาหรือไม่ ?


จำเป็นอย่างยิ่งต้องรักษาเบาหวานให้ดี เพราะเบาหวานมีผลเสียต่อร่างกายมากมาย เช่น ไตวาย เบาหวานขึ้นตา เป็นแผลที่เท้า และโรคหลอดเลือดหัวใจ เป็นต้น


เบาหวานมีกี่ชนิด ?

1.  เบาหวานชนิดที่ 1 : เกิดจากร่างกายขาดฮอร์โมนอินซูลิน ส่วนใหญ่พบในผู้ป่วยอายุน้อย รักษาโดยการฉีดอินซูลิน

2. เบาหวานชนิดที่่ 2 : เป็นกลุ่มที่พบได้บ่อยที่สุด เกิดจากการดื้ออินซูลิน มักพบในผู้ใหญ่ / ผู้สูงอายุ มักมีประวัติครอบครัวเป็นเบาหวาน

3. เบาหวานขณะตั้งครรภ์ วินิจฉัยขณะตั้งครรภ์ และภาวะนี้มักหายไปหลังจากคลอด

4. เบาหวานที่มีสาเหตุจำเพาะ เช่น ตับอ่อนอักเสบเรื้อรัง โรคความผิดปกติของต่อมไร้ท่อบางชนิด ทานสเตีรอยด์


เบาหวานขึ้นตาคืออะไร ? (Diabetic Retinopathy)


การมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงเป็นเวลานาน ส่งผลให้หลอดเลือดที่จอตาได้รับความเสียหาย ดังนี้


1. มีการรั่วของน้ำเหลืองและไขมันจากหลอดเลือดออกมา ทำให้จอประสาทตาบวม


2. มีการอุดตันของหลอดเลือดของจอประสาทตา ทำให้จอประสาทตาขาดเลือดไปเลี้ยง และมีการงอกของเส้นเลือดฝอยที่ผิดปกติ ร่วมกับการเกิดพังผืดภายในตา ทำให้มีเลือดออกภายในลูกตา และจอประสาทตาลอกได้


การเสื่อมของหลอดเลือดทั้งสองแบบทำให้ตามัวลง ถ้าไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง ก็จะทำให้สูญเสียสายตาอย่างถาวรได้



เบาหวานขึ้นตามีอาการอย่างไร ?


        ผู้ที่มีอาการเบาหวานขึ้นตา มักมีอาการตามัว เห็นเงาดำคล้ายหยากไย่ลอยไปลอยมา มีฝ้าดำๆ มาบดบังการมองเห็น และบางรายอาจเห็นภาพบิดเบี้ยว แต่บางรายอาจไม่มีอาการเลย แม้จะมีเบาหวานขึ้นตาอย่างรุนแรงก็ตาม



จะทราบได้อย่างไรว่ามีเบาหวานขึ้นตาหรือไม่ ?


        ผู้ที่เป็นเบาหวานทุกท่านควรได้รับการตรวจตาทันทีที่ทราบว่าเป็นเบาหวาน ถ้าผลการตรวจพบว่าเบาหวานยังไม่ขึ้นตา ควรตรวจซ้ำอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง แต่ถ้าจักษุแพทย์ตรวจพบว่าท่านมีเบาหวานขึ้นตา อาจจำเป็นต้องตรวจบ่อยขึ้น เช่น ทุก 3 - 6 เดือน แล้วแต่ความรุนแรงของโรค



เป็นเบาหวานขึ้นตาแล้วตาจะบอดหรือไม่ ?


        ถ้าไม่รักษา ส่วนมากมักสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวร การตรวจคัดกรองภาวะเบาหวานขึ้นตา และการรักษาที่เหมาะสม จะช่วยลดโอกาสที่จะสูญเสียสายตาลงได้



ถ้าเบาหวานขึ้นตา จะรักษาอย่างไร ?


 1. ในรายที่จอประสาทตาบวมบริเวณจุดศูนย์ของการมองเห็น รักษาโดยการฉีดยา antivascular endothelial growth factor เข้าวุ้นตา เพื่อยังยั้งการเกิดเส้นเลือดออกใหม่ ลดการบวมของจุดรับภาพชัด 

2. การรักษาด้วยการยิงเลซอร์ เพื่อควบคุมและรักษาการรั่วซึมของเส้นเลือด รักษาภาวะจอตาขาดเลือก ลดการสร้างหลอดเลือดผิดปกคิ    

3. รายที่รุนแรงจนกระทั่งมีเลือดออกในตา หรือจอประสาทตาลอกจากพังผืดดึงรั้ง อาจจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัด

4. นอกเหนือจากการรักษาที่ตาโดยตรงด้วยเลเซอร์หรือการผ่าตัดแล้ว ผู้ที่เป็นเบาหวานทุกท่านต้องควบคุมระดับน้ำตาล ตลอดจนระดับไขมันในเลือด และความดันโลหิตให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม ตามคำแนะนำของแพทย์ทันทีที่ทราบว่าเป็นเบาหวาน (มิใช่รอให้เกิดเบาหวานขึ้นตาแล้วค่อยควบคุม)



สรุป


    1. ถ้าท่านเป็นเบาหวานและยังไม่ได้รับการตรวจตา ให้รีบไปพบจักษุแพทย์ทันที


    2. ควบคุมเบาหวาน ไขมันในเลือด และความดันโลหิตให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม


    3. ควรออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และหลีกเลี่ยงการดื่มสุรา และการสูบบุหรี่


    4. ถ้าเบาหวานยังไม่ขึ้นตา ควรได้รับการตรวจตาโดยจักษุแพทย์ อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง


    5. ถ้ามีเบาหวานขึ้นตารีบปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญทันที และตรวจตาอย่างน้อยทุก 3 - 6 เดือน ตามคำแนะนำของแพทย์


        การตรวจเบาหวานขึ้นตา จักษุแพทย์มักต้องหยอดยาขยายม่านตา ซึ่งจะทำให้หลังตรวจตามีอาการตาพร่าไปบ้าง และอาจแพ้แสงประมาณ 4 - 6 ชั่วโมง ดังนั้น เวลาไปพบแพทย์ จึงไม่ควรเดินทางไปโดยลำพัง ควรมีคนดูแลขณะเดินทางกลับ และถ้ามีแว่นตากันแดดควรนำติดตัวไปด้วย



ติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่

Call Center : 0-5393-6900-1
Line iD : @sriphat