เส้นเลือดขอด


ศ.นพ.กิตติพันธุ์  ฤกษ์เกษม

หัวหน้าหน่วยศัลยศาสตร์หลอดเลือด (Vascular) 

ภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

รหัสเอกสาร SD-HA-IMC-050-R-00




เมื่อพูดถึงคนที่เป็นโรคเส้นเลือดขอดจะมีอาการอย่างไรบ้าง

        อาการที่ปรากฏตั้งแต่ระยะแรกๆ คือ เห็นเป็นเส้นเลือดฝอยเส้นเล็กๆ สีแดง เขียว ม่วง ขึ้นตามขา คุณผู้หญิงจะรู้จักกันดี ระยะต่อมาเส้นเลือดก็จะนูนโป่งขึ้นและเส้นใหญ่ขึ้น ขนาดเท่ากับนิ้วก้อยหรือนิ้วชี้ก็ได้ ในระยะท้ายเมื่อเส้นเลือดขอดเป็นมากแล้วไม่ได้รักษา ก็จะมีผิวหนังที่ดำคล้ำอยู่เส้นเลือดขอดแถวๆ ข้อเท้า และสุดท้ายผิวหนังก็จะบางลงและคัน ผิวแห้งแตกและกลายเป็นแผล ซึ่งแผลนี้รักษาหายยากมาก และแผลพวกนี้ก็อาจกลายเป็นมะเร็งผิวหนังได้

        จากปัญหาที่หลายคนคิดว่าเป็นเรื่องเล็กๆ ไม่รู้ว่ามีความหมาย มันอาจจะกลายเป็นปัญหาใหญ่ได้



ถ้าปล่อยทิ้งไว้โดยที่ไม่รักษาจะมีผลอย่างไร

        อันแรกเป็นปัญหาที่เจอบ่อยที่สุด โดยเฉพาะผู้หญิง คือ ขาดความมั่นใจในตัวเอง สูญเสียบุคลิก ต้องปกปิดด้วยการใส่กางเกงขายาวตลอดเวลา หรือใส่กระโปรงยาวคลุม ถ้าเป็นมากกว่านั้นก็จะเป็นอาการปวดและบวม มักจะเป็นขณะยืนหรือเดิน เพราะว่าเลือดไหลไปกองอยู่ที่ขา ไหลกลับเข้าสู่หัวใจลำบาก ทำให้มีอาการปวด บางคนมีอาการเมื่อยขา ถ้าเป็นมากกว่านั้นก็จะมีแผลอยู่แถวๆ ข้อเท้าและแผลหายยาก


วิธีการรักษา จะต้องรักษายังไง จะต้องผ่าตัดไหม

        มีหลายแบบแล้วแต่ความรุนแรง ระยะแรกๆ ที่ยังไม่รุนแรงอาจจะใส่แค่ถุงน่องเฉพาะโรคเพื่อประคับประคอง เมื่อเป็นมากขึ้นอีกหน่อยก็อาจจะฉีดยาเพื่อทำลายหลอดเลือดพวกนี้ให้หมด แล้วขั้นต่อไปคือการรักษาด้วยการผ่าตัด (Venous stripping) หรือวิธีการรักษาใหม่ๆ ที่ไม่ต้องผ่าตัดเป็นทางเลือก เช่น การใช้คลื่นวิทยุ (Radiofrequency) หรือ การผ่าตัดฉีดยาโดยใช้อัลตร้าซาวด์ช่วย (Ultrasound guide foam sclerotherapy) การรักษาแบบไม่ผ่าตัดนี้เป็นการรักษาแบบผู้ป่วยนอก หมายถึง เดินมารักษาแล้ว เมื่อรักษาเสร็จแล้วเดินกลับบ้านได้เลย และจากการศึกษาผลการรักษาได้ผลพอๆ กันทั้งสามประเภท


        ภาพแสดงเครื่องคลื่นวิทยุที่ใช้ในการรักษาเส้นเลือดขอด




ภาพแสดงการรักษาเส้นเลือดขอดโดยการใส่สายคลื่นวิทยุผ่านรูเข็มบริเวณเข่า

ไปทำลายเส้นเลือดขอด โดยการรักษาแบบนี้สามารถทำโดยเพียงการฉีดยาชา

ไม่ต้องดมยาสลบแต่อย่างใด


กรณีตัวอย่าง : ผู้ป่วยหญิงอายุ 65 ปี จากจังหวัดพะเยา มาด้วยอาการเส้นเลือดขอดและขาบวม แดง ปวด และได้ทำการรักษาโดยคลื่นวิทยุ ที่คลินิกศัลยกรรม ศูนย์ศรีพัฒน์ ซึ่งหลังทำการรักษา ผู้ป่วยสามารถเดินกลับบ้านได้ทันที




ก่อนรักษา มีอาการเส้นเลือดขอด ขาบวมแดง ปวด


หลังการรักษา 1 สัปดาห์

การหลีกเลี่ยงป้องกันจากโรคเส้นเลือดขอด สามารถทำได้ดังนี้


    1. ถ้ารู้ว่ากรรมพันธุ์เป็นอยู่แล้วต้องเตรียมตัวก่อน คือ ต้องระวังกิจกรรมที่ต้องยืนมากๆ ซึ่งเราหลีกเลี่ยงได้โดยการใส่ถุงน่องเฉพาะโรคประคับประคองไว้

    2. การมีน้ำหนักเพิ่มขึ้น รวมถึงการแบกของหนักเป็นประจำด้วย จะทำให้เกิดเส้นเลือดขอดได้และทำให้มีอาการรุนแรงขึ้น

    3. ควรออกกำลังกายเป็นประจำ ทำให้กล้ามเนื้อขาแข็งแรง การไหลเวียนของโลหิตดีขึ้น