การคลอด

เอกสารประกอบ  

การคลอด

ศ.พญ.สายพิณ  พงษธา

สูตินรีแพทย์ 

รหัสเอกสาร PI-IMC-016-R-00


การคลอด คืออะไร

การคลอดเป็นกระบวนการธรรมชาติที่ร่างกายคุณแม่พยายามขับเคลื่อนเอาลูกน้อยออกจากครรภ์ซึ่งมี 4 ระยะดังนี้

1. ระยะปากมดลูกเปิด เริ่มตั้งแต่เจ็บครรภ์จริงจนถึงปากมดลูกเปิดหมด

ครรภ์แรกใช้เวลาประมาณ 10-14 ชั่วโมง ครรภ์หลังใช้เวลาประมาณ 7-9 ชั่วโมง

2. ระยะเบ่งคลอด เริ่มตั้งแต่ปากมดลูกเปิดหมดจนลูกน้อยคลอดครบ

ครรภ์แรกใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง ครรภ์หลังใช้เวลาประมาณ 30 นาที

3. ระยะรกคลอด ใช้เวลาประมาณ 30 นาที

4. ระยะ 2 ชั่วโมงแรกหลังคลอด


การคลอดปกติ เกี่ยวข้องกับอะไรบ้าง

    1. คุณแม่ร่างกายแข็งแรง

    2. คุณแม่ไม่กลัว ไม่วิตกกังวลมาก

    3. มดลูกหดรัดตัวดี คุณแม่มีแรงเบ่งดี

    4. ช่องทางคลอดยืดขยายดี

    5. ลูกน้อยต้องขนาดไม่โตเกินไป


การปฏิบัติตนขณะรอคลอด ควรทำอย่างไร

1. เมื่อได้รับการสวนอุจจาระ พยายามถ่ายอุจจาระให้หมดเพื่อไม่ให้อุจจาระขวางช่องคลอดที่ศีรษะทารกเคลื่อนต่ำลงมา และไม่เลอะเทอะขณะเบ่งคลอด

2. ไม่กลั้นปัสสาวะ ถ้ากระเพาะปัสสาวะโป่งพองมากจะขัดขวางการเคลื่อนต่ำลงของศีรษะทารก

3. งดอาหารและน้ำทางปาก ยกเว้นในรายที่ปากมดลูกเปิดน้อยจะได้รับประทานเป็นมื้อๆ

4. ถ้ายังไม่มีน้ำเดินสามารถเดินได้เพราะการเดินจะช่วยทำให้ช่องเชิงกรานขยายตัวกว้างขึ้น

5. ถ้ามีน้ำเดินแล้ว ต้องนั่งหรือนอนพักบนเตียงเพราะอาจมีสายสะดือเคลื่อนต่ำได้ การนอนควรนอนตะแคงซ้ายจะทำให้เลือดไปเลี้ยงทารกในครรภ์ดีขึ้น

6. เจ็บครรภ์มากให้ปฏิบัติตนเพื่อลดการเจ็บปวด ดังนี้

วิธีธรรมชาติ

    • คุณแม่ผ่อนคลายกล้ามเนื้อทุกส่วนโดยนอนในท่าที่สบาย ไม่เกร็ง

    • มองเพ่งไปที่จุดใดจุดหนึ่งที่ไม่เคลื่อนไหว

    • ลูบหน้าท้องโดยคุณแม่วางอุ้งมือทั้ง 2 ข้างชิดกันเหนือหัวเหน่า ใช้ปลายนิ้วมือลูบหรือนวดเบาๆ เริ่มจากบริเวณหัวหน่าวขึ้นไปทางยอดมดลูกลูบมือทั้ง 2 ข้างผ่านตรงลงมาที่จุดเริ่มต้น สัมพันธ์กับการหายใจออก

    • หายใจเข้าทางจมูกลึกๆยาวๆและค่อยๆปล่อยลมหายใจออกทางปากช้าๆ ผลดีคือ ช่วยเบี่ยงเบนความสนใจทำให้คุณแม่รู้สึกเจ็บปวดลดลงและสามารถควบคุมตนเองได้

การฉีดยาแก้ปวด

    ถ้าคุณแม่เจ็บครรภ์มาก พักไม่ได้ และปากมดลูกเปิดมากกว่า 3 เซนติเมตร จะได้รับการฉีดยาแก้ปวดขณะฉีดยาคุณแม่ควรหลับตาหายใจเข้า-ออกลึกๆยาวๆ เพราะผลข้างเคียงของยาจะทำให้คุณแม่เวียนศีรษะ ตาลาย คลื่นไส้ อาเจียน และรู้สึกปวดตามเส้นเลือดขณะฉีดยา แต่สักครู่อาการดังกล่าวจะหายไป

7. ถ้ามีอาการเปลี่ยนแปลงให้แจ้งเจ้าหน้าที่ได้แก่

- น้ำเดิน ลักษณะเป็นน้ำอุ่นๆ ออกทางช่องคลอดคล้ายปัสสาวะ

- เจ็บครรภ์มากหรืออยากเบ่ง


การดูแลที่คุณแม่จะได้รับ

1. ความสุขสบายและความสะดวกทั่วไป

    • บ้วนปากและนำผ้าเย็นให้คุณแม่ทุก 4 ชั่วโมง หรือทุกครั้งที่คุณแม่ต้องการ

    • ทำความสะอาดอวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกทุก 4 ชั่วโมง หรือเมื่อคุณแม่รู้สึกไม่สุขสบาย

    • เปลี่ยนผ้ารองซับน้ำคร่ำทุก 4 ชั่วโมง หรือทุกครั้งที่เปียกชุ่ม

2. คุณแม่จะถูกกระตุ้นให้ถ่ายปัสสาวะบ่อยๆ ถ้าคุณแม่ปัสสาวะเองไม่ได้ เจ้าหน้าที่จะสวนปัสสาวะให้

3. ถ้าคุณแม่อยากถ่ายอุจจาระปัสสาวะ ให้บอกเจ้าหน้าที่คุณแม่จะได้รับการดูแลให้กระโถนถ่ายบนเตียงนอนและทำความสะอาดหลังถ่ายเสร็จ

4. พยาบาลจะให้สายน้ำเกลือทางเส้นเลือดเพื่อป้องกันไม่ให้คุณแม่ขาดสารน้ำและอาหาร คุณแม่จะได้มีแรงเบ่งคลอด

5. พยาบาลจะดูแลคุณแม่ให้คลอดได้โดยปกติ

    • พยาบาลจะใช้มือวางบนหน้าท้องคุณแม่เพื่อตรวจดูการหดรัดตัวของมดลูก 30-60 นาที

    • ตรวจภายในเป็นระยะๆ เมื่อคุณแม่มีน้ำเดิน เจ็บครรภ์มาก หรืออยากเบ่ง

    • คุณหมอจะเจาะถุงน้ำคร่ำเพื่อกระตุ้นให้เจ็บท้องถี่ขึ้น ขณะเจาะน้ำคร่ำคุณแม่จะรู้สึกมีน้ำอุ่นๆซึมออกจากช่องคลอด เจ้าหน้าที่จะใส่ผ้ารองซับน้ำคร่ำไว้ให้

    • คุณแม่จะได้รับการฟังเสียงหัวใจของลูกน้อยในท้องอย่างน้อยทุก 1 ชั่วโมง

6. พยาบาลจะคอยช่วยเหลือเพื่อลดความเจ็บปวด

    • เจ้าหน้าที่จะอยู่เป็นเพื่อนให้กำลังใจ

    • คอยกระตุ้นให้คุณแม่ใช้วิธีธรรมชาติ เพื่อลดความเจ็บปวดให้มากที่สุดเท่าที่คุณแม่จะทนได้

    • ถ้าคุณแม่เจ็บครรภ์มากพักไม่ได้พยาบาลจะฉีดยาแก้ปวดให้ก่อนฉีดยาพยาบาลจะอธิบายผลข้างเคียงของยา และให้การดูแลอย่างใกล้ชิดหลังฉีดยาเสร็จ


ติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่
Call Center : 0-5393-6900-1
Line iD : @sriphatcenter