การรักษาภาวะเต้านมคัดด้วยคลื่นอัลตราซาวด์

พญ.ชนัดดา วงศ์เอกชูตระกูล (แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู)

นางสาวแคทรียา วนสัณฑ์วงกต (นักกายภาพบำบัด)

รหัสเอกสาร SD-HA-IMC-177-R-00


        อาการเต้านมคัด เป็นปัญหาสำคัญที่พบได้บ่อยสำหรับคุณแม่ที่เลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ทำให้ปวดเต้านม มีไข้ หรือน้ำนมออกน้อยลง อาการ “เต้านมคัด” อาจนำไปสู่ ภาวะท่อน้ำนมอุดตัน หรือ “เต้านมอักเสบ” หรือ “ฝีหนองในเต้านม” ได้ ดังนั้น ควรพยายามป้องกันไม่ให้เกิดขึ้น หรือควรเร่งดูแลแก้ไขอย่างถูกวิธี ทันทีที่เริ่มมีอาการเต้านมคัด

อาการเต้านมคัด คืออะไร
          การที่น้ำนมค้างอยู่ภายในเต้านมมากเกินไป ร่วมกับมีการขยายตัวของหลอดเลือดดำและท่อน้ำเหลือง เต้านมจะมีขนาดใหญ่ บวมตึง กดเจ็บทั่วๆเต้านม มักจะเป็นทั้งสองข้าง และอาจพบมีไข้ต่ำๆ ช่วงสั้นๆ สาเหตุเกิดจากการสร้างน้ำนมมากเกินไป หรือการระบายน้ำนมออกจากเต้าได้ไม่ดี เช่น ลูกดูดนมไม่ถูกวิธี ลูกได้รับนมผสมหรือเจ็บป่วยไม่สามารถดูดนมได้ เป็นต้น


ภาวะท่อน้ำนมตัน คืออะไร

          หากมีอาการเต้านมคัดและไม่ได้รับการดูแลอย่างถูกวิธี น้ำนมที่ค้างอยู่ภายในเต้านมจะข้นมากขึ้นและอุดตันท่อน้ำนมบางส่วน ทำให้น้ำนมที่สร้างใหม่ไม่สามารถระบายออกจากต่อมน้ำนมได้ สะสมเป็นก้อนแข็ง กดเจ็บแต่ไม่มีลักษณะของการอักเสบ ซึ่งอาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น ลูกดูดนมไม่เกลี้ยงเต้า ดูดนมข้างเดียว หรือท่อน้ำนมถูกกดทับจากเสื้อชั้นในรัดแน่นเกินไป เป็นต้น


จะป้องกันและแก้ปัญหาเต้านมคัดได้อย่างไร
         
หัวใจสำคัญ คือ การให้ลูกดูดอย่างถูกวิธี ตั้งแต่ท่าการอุ้มให้นมลูกอย่างถูกท่า ให้ลูกดูดบ่อยและนานเท่าที่ลูกต้องการ หลีกเลี่ยงการใช้ขวดนมเสริมการให้นม หรือใช้จุกหลอกบ่อยเกินไป รวมถึงการเลือกเสื้อชั้นในที่พอดี ไม่รัดเกินไป หลีกเลี่ยงการกดแนบเครื่องปั๊มนมแน่นเกินไป เป็นต้น
          หากมีอาการปวด อาจเลือกใช้การประคบเย็นเพื่อลดปวด และใช้การประคบร้อน ร่วมกับการนวดเต้านมก่อนให้ลูกดูด หากมีอาการเต้านมคัดเกิน 2 วัน หลังจากพยายามรักษาด้วยตัวเองแล้ว ควรปรึกษาแพทย์หรือคลินิกนมแม่
เพื่อช่วยประคบร้อน และนวดเต้านมเปิดท่อน้ำนม หากอาการยังไม่ดีขึ้น อาจพิจารณานวดเต้านมด้วยคลื่นอัลตราซาวด์


การรักษาด้วยคลื่นอัลตราซาวด์คืออะไร

          การรักษาด้วยคลื่นอัลตราซาวด์ เป็นการรักษาด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงที่มนุษย์ไม่ได้ยิน เมื่อคลื่นลงไปในเนื้อเยื่อ จะเกิดการสั่นสะเทือนของโมเลกุล เป็นพลังงานความร้อนในเนื้อเยื่อ ช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือด ลดอาการปวด ลดการอักเสบของเนื้อเยื่อ ลดอาการบวม ช่วยเร่งการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ ช่วยคลายการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อ เป็นต้น

 

การให้ความร้อนลึกโดยคลื่นอัลตราซาวด์ สามารถรักษาภาวะเต้านมคัดและท่อน้ำนมตันได้อย่างไร

          เครื่องอัลตราซาวด์จะส่งคลื่นลงไปลึกระดับใต้ผิวหนังและชั้นไขมัน ทำให้เกิดความร้อนในชั้นลึกได้มากกว่าการประคบร้อน ทำให้ท่อน้ำนมขยาย ส่งผลให้น้ำนมที่อุดตันไหลออกมากขึ้น และช่วยลดอาการเจ็บปวดจากการอักเสบ

          ระหว่างการนวดเต้านมโดยคลื่นอัลตราซาวด์ อาจมีความรู้สึกอุ่นๆ ลึกๆ ในเต้านม ไม่ทำให้เจ็บ ไม่มีเสียงดังรบกวน ใช้เวลาประมาณ 10-15 นาทีต่อเต้านม อาจทำเพียงครั้งเดียวหรือทำติดกันสองวัน หลังจากรักษาโดยการใช้คลื่นอัลตราซาวด์แล้ว ควรนวดเปิดท่อน้ำนมร่วมด้วยเพื่อช่วยเพิ่มการไหลของน้ำนม

 

การนวดเต้านมโดยคลื่นอัลตราซาวด์สามารถใช้กับทุกคนได้หรือไม่

          การนวดเต้านมโดยคลื่นอัลตราซาวด์ ช่วยเพิ่มการไหลของน้ำนมสำหรับคุณแม่ที่มีปัญหาเต้านมคัดและท่อน้ำนมตันเท่านั้น แต่ไม่เหมาะกับภาวะเต้านมอักเสบหรือเป็นหนอง เพราะอาจทำให้การอักเสบเป็นมากขึ้นได้

 

          นอกจากนี้ ไม่ควรใช้คลื่นอัลตราซาวด์ในคุณแม่ที่ประวัติเป็นโรคมะเร็ง เคยผ่าตัดเสริมหน้าอก ติดเครื่องกระตุ้นไฟฟ้าหัวใจ หรือมีแผลเปิดบริเวณเต้านม เป็นต้น

ปัญหาเต้านมคัด ส่งผลต่อสุขภาพคุณแม่ทั้งร่างกายและจิตใจ

แต่สามารถป้องกันและรักษาได้ หากได้รับการดูแล ให้คำปรึกษาอย่างถูกต้องโดยทีมผู้เชี่ยวชาญ

สอบถามเพิ่มเติมที่ คลินิกนมแม่ ศูนย์ศรีพัฒน์ฯ  โทร 0-5393-6951



Call Center : 0-5393-6900-1
Line iD : @sriphatcenter